Mali Suçları Araştırma Kurulu

Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmeliğin (Tedbirler Yönetmeliği) “Gerçek kişilerde kimlik tespiti” başlıklı 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, sürekli iş ilişkisi tesisinde gerçek kişiler tarafından beyan edilen adresin yükümlülerce teyit edilmesi gerekmektedir. Beyan edilen adresin teyidinde aşağıdaki belge ve yöntemlerden biri kullanılabilir;

Yerleşim yeri belgesi/İkametgâh belgesi,
Müşteri adına düzenlenmiş elektrik, su, doğalgaz, telefon gibi abonelik gerektiren bir hizmete ilişkin olan ve işlem tarihinden önceki üç ay içinde düzenlenmiş fatura,
Herhangi bir kamu kurumu tarafından verilen belge,
E-Devlet veri tabanlarından yararlanmak suretiyle,
Son üç aya ait bilgileri içermek şartıyla, BEDAŞ ve ASKİ gibi kamu kurumu niteliği olan kuruluşlarca ya da telefon aboneliği hizmeti veren telekomünikasyon şirketlerince tutulan ve abonelere ilişkin adres bilgilerinin yer aldığı listeler,
Yükümlü tarafından ilgili kuruma ait olduğu teyit edilebilen e-faturalar,
Fatura sahibi ile arasındaki bağı gösterir muteber belgeyi (evlilik cüzdanı gibi) ibraz etmek suretiyle üçüncü şahıs adına son üç aya ait elektrik, su, doğalgaz, telefon gibi abonelik gerektiren fatura,
Ailesinin yanında ikamet eden reşit çocuklar için anne ya da babası adına düzenlenmiş son üç aya ait elektrik, su, doğalgaz, telefon gibi abonelik gerektiren fatura,
Yurtlarda kalan reşit çocuklar için öğrenim gördükleri okullardan ya da kaldıkları yurtlardan alınacak adresini belirtir yazı,
Müşteri adresine alma haberli posta yoluyla tebligat yapılması durumunda, tebligatın müşteriye yapıldığına dair belge,
Bankalar için, kişinin beyan ettiği adreste görüldüğüne dair kredi kartı teslim tutanağı,
Yükümlülerin müşterilerine yönelik yapmış oldukları gönderilerin beyan edilen adreste ve bizzat müşteri tarafından teslim alındığına ilişkin tutanak.

Gerçek kişiler için adres teyidinde, söz konusu belgelerin asıllarının veya noterce onaylanmış suretlerinin aranılması şart olmayıp, okunabilir fotokopileri veya elektronik görüntüleri de geçerli belge olarak kabul edilecektir. Ayrıca söz konusu belgelerin, müşteri tarafından bizzat elden ibraz edilmesi zorunluluğu bulunmamakta olup, bir başkası vasıtasıyla veya posta, faks, e-posta gibi yöntemler kullanılarak da ibraz edilmeleri mümkündür.

Müşterinin birden fazla adresinin olması durumunda söz konusu adreslerden birinin teyidi yeterlidir. Teyidi yapılacak adres bilgisi müşterinin beyan ettiği adres olup ikametgâh adresi veya işyeri adresi beyan edilebilecektir.

Birden fazla adresin beyan edilmesi durumunda bunlardan birisinin teyidi yeterli olup esas olan müşteriye ulaşılabilecek güncel adres bilgilerinin yükümlüler tarafından temin edilmesidir.

Daha önce alınmış ve teyidi yapılmış müşteri adres bilgilerinin güncellenmesi sırasında bu bilgilerde değişiklik tespit edilmesi durumunda elde edilen yeni adres bilgisinin de teyidi gerekecektir.

2- Yurtdışında yerleşik gerçek kişilerin adres teyidi nasıl yapılacaktır?

Adres bilgilerinin teyidinde kullanılacak belgeler için gerçek kişinin yurt içinde veya yurt dışında yerleşik olmasına göre bir ayrıma gidilmediğinden, adres teyidinde kullanılan belgeler yurtdışında yerleşik gerçek kişiler için de geçerli olacaktır

Bu kapsamda, örneğin Türk uyruklu olanlar tarafından ibraz edilebilecek yerleşim yeri belgesi, ilgili adına düzenlenmiş elektrik, su, doğalgaz, telefon gibi abonelik gerektiren bir hizmete ilişkin olan ve işlem tarihinden önceki üç ay içinde düzenlenmiş fatura, yurt dışında yerleşik gerçek kişiler tarafından da adres teyidinde kullanılabilecektir. Ancak bu belgelerin anlaşılabilirliği ve doğruluğu bakımından sorumluluk yükümlüye aittir.

Bu belgelerin yanı sıra, adres bilgilerini içeren pasaport veya pasaport yerine geçen belgeler de yurtdışında yerleşik yabancı gerçek kişilerin adres teyidinde kullanılabilecektir.

“Avrupa Konseyi Üyesi Devletler Arasında Kişilerin Seyahatleri ile İlgili Avrupa Anlaşması”na taraf ülkelerin en fazla üç aylık bir süre için Türkiye’yi ziyarete gelen ve kazanç gayesi gütmeyen vatandaşları ileKuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşlarının kimlik tespitinde, pasaport yerine kendi ülke makamlarınca verilen kimlik belgeleri kullanılabileceğinden, üzerinde adres bilgisi bulunan söz konusu kimlik belgeleri de anılan ülke vatandaşlarının adres teyidinde kullanılabilecektir.

3- Ülkemizde yerleşik yabancı temsilciliklerin, diplomat ve konsüler statüyü haiz mensuplarının banka hesaplarına ilişkin olarak adres teyidi yapılacak mıdır?

Gerçek kişilerde kimlik tespiti Tedbirler Yönetmeliği’nin 6 ncı maddesinde düzenlenmiş olup, yükümlülerce gerek Türk uyruklu gerekse Türk uyruklu olmayan gerçek kişi müşterilerden alınması ve sürekli iş ilişkisi kapsamında doğruluğunun teyit edilmesi gereken bilgiler arasında adres bilgisi de bulunmaktadır.

Bu bakımdan sürekli iş ilişkisi kapsamında adres bilgisinin, Tedbirler Yönetmeliği’nin 6 ncı maddesinin 3 üncü fıkrasında belirtilen ve 7 sıra nolu Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği’nin 4 üncü bölümünde detaylı olarak gösterilen belge ve yöntemlerle teyit edilmesi gerekmektedir

5 sıra Nolu genel Tebliğe, 02.01.2010 tarihli ve 27450 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 9 sıra Nolu Genel Tebliğ ile eklenen “Uluslararası Kuruluşların Türkiye’de mukim birimlerinin veya Elçilik ve Konsolosluk Mensuplarının Maaş Ödemelerine İlişkin İşlemler” başlıklı “2.2.6” bölümü uyarınca; “Bankalar, müşterilerin kimlik bilgilerinin teyidinde Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen kimlik belgeleri ile imza örneklerini işlemin yapılmasından itibaren en geç üç ay içinde alırlar. Adres teyidi de bu süre içerisinde yapılır. Bu kapsamda, maaş ödemesi yapılacak kişilerin isimleri ile birlikte çalıştığı kurumun açık adresinin bankaya bildirilmesi, işyeri adres bilgisinin teyidi için yeterli sayılır.”

4- Vergi levhası adres teyidinde kullanılabilir mi?

Tedbirler Yönetmeliği’nin 6 ncı maddesine göre, gerçek kişilerde sürekli iş ilişkisinde beyan edilen adresin doğruluğu herhangi bir kamu tarafından verilen belge üzerinden yapılabilmektedir.

Dolayısıyla, vergi daireleri tarafından verilen vergi levhasının kamu kurumu tarafından verilen belge kapsamında değerlendirilmesi mümkün olup, vergi levhası müşterinin beyan ettiği adresin teyidinde kullanılabilecektir.

Diğer taraftan vergi levhalarının, geçerli döneme ait olması ve üzerinde yazılı adresin müşterinin geçerli ve en son adresi olması kaydıyla, gerçek kişi müşterinin adres teyidi bakımından geçerli belge olarak kullanılabileceği tabiidir.

5- Vergi kimlik numarasının teyidinde serbest muhasebeci, serbest muhasebeci mali müşavir ile yeminli mali müşavirlerce tasdiklenmiş vergi levhaları kullanılabilir mi?

Vergi levhasının tasdikine ve asılmasına ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 5 inci maddesi ile 142, 143 ve 146 sıra No'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri ve 224 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde açıklamalar yapılmış, 272 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde de; mükelleflerin tasdik işlemini vergi dairelerine yaptırabilecekleri gibi belirtilen esaslar dahilinde, serbest muhasebeci, serbest muhasebeci mali müşavir ve yeminli mali müşavirlere de tasdik ettirebilecekleri belirtilmiştir.

Bu nedenle, usulü dairesinde serbest muhasebeci, serbest muhasebeci mali müşavir ve yeminli mali müşavirler tarafından tasdik edilen vergi levhalarının tüzel kişilerin vergi kimlik numaralarının teyidinde kullanılması mümkündür.

6- Vergi kimlik numarasının teyidine ilişkin olarak, e-vergi levhası Gelir İdaresi Başkanlığının ilgili birimi tarafından düzenlenen belgeler kapsamında mıdır?

Tedbirler Yönetmeliği’nin 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında, vergi kimlik numarasının teyidinin, Gelir İdaresi Başkanlığının ilgili birimi tarafından düzenlenen belgeler üzerinden yapılacağı belirtilmiştir.

Buna göre, Gelir İdaresi Başkanlığının resmi internet sitesinde yer alan e-vergi levhasının,“Gelir İdaresi Başkanlığının ilgili birimi tarafından düzenlenen belge” kapsamında değerlendirileceği tabiidir.

7- Türkiye’de hizmet veren GSM operatörlerinin faturalı cep telefonu abonelerine ait faturaları adres teyidinde kullanılabilecek midir?

Tedbirler Yönetmeliği’nin 6/3 maddesinde, müşteri adına düzenlenmiş elektrik, su, doğalgaz, telefon gibi abonelik gerektiren bir hizmete ilişkin olan ve işlem tarihinden önceki üç ay içinde düzenlenmiş faturalar, adres teyidi yapılabilecek belgeler arasında sayılmıştır. 7 sıra nolu Genel Tebliğin 4 üncü maddesinde de yükümlü ile gerçek kişi müşteri arasında gerek 1/4/2008 tarihinden önce gerekse bu tarihten sonra tesis edilmiş sürekli iş ilişkisi kapsamında gerçek kişi müşteri adres bilgilerinin, müşteri adına düzenlenmiş elektrik, su, doğalgaz, telefon gibi abonelik gerektiren bir hizmete ilişkin olan ve son üç ay içinde düzenlenmiş faturalar (ilgili kuruma ait olduğu yükümlü tarafından teyit edilebilen elektronik faturalar dahil) ile teyit edilmesinin mümkün bulunduğu belirtilmiştir.

Söz konusu düzenlemeler uyarınca, abonelik gerektiren telefon hizmetlerine ilişkin faturalar adres teyidine ilişkin belgeler arasında sayıldığından, Türkiye’de hizmet veren GSM operatörleri tarafından faturalı cep telefonu aboneleri için düzenlenen faturalar da adres teyidi bakımından geçerli belge olarak kullanılabilecektir.

8- Otomatik fatura ödeme talimatları adres teyidinde geçerli midir?

Tedbirler Yönetmeliği’nin 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında “Sürekli iş ilişkisi tesisinde beyan edilen adresin doğruluğu; yerleşim yeri belgesi, ilgili adına düzenlenmiş elektrik, su, doğalgaz, telefon gibi abonelik gerektiren bir hizmete ilişkin olan ve işlem tarihinden önceki üç ay içinde düzenlenmiş fatura, herhangi bir kamu kurumu tarafından verilen belge veya Başkanlıkça uygun görülen diğer belge ve yöntemlerle teyit edilir.” hükmü bulunmaktadır.

7 sıra nolu Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği’nin 4 üncü maddesinde de adres teyidinin yapılabileceği belgeler arasında “Müşteri adına düzenlenmiş elektrik, su, doğalgaz, telefon gibi abonelik gerektiren bir hizmete ilişkin olan ve son üç ay içinde düzenlenen faturalar” sayılmıştır.

İlgili mevzuat hükümleri dikkate alındığında, adres teyidinin son üç ay içinde düzenlenen bir fatura ile yapılması gerektiğinden, abonelik gerektiren bir hizmete ilişkin olarak işlem tarihinden önceki üç ay içinde verilmemiş bir faturaya istinaden halen devam eden bir otomatik fatura ödeme talimatı güncel bilgi olarak kabul edilemeyecektir.

9- Posta veya kurye yolu ile ileti gönderilmesi suretiyle adres teyidinde süre nedir?

Posta veya kurye yolu ile ileti gönderilmesi suretiyle adres teyit belgesi temin edilmek istendiğinde bu iletilerin işlemin yapılmasından sonraki on iş günlük süre içinde müşteriye teslim edildiğinin tevsiki gerekmektedir. Hâlihazır mevzuat çerçevesinde, iletilerin on iş günlük süre içinde müşteri tarafından alındığının tevsiki olmaksızın sadece postaya veya kurye şirketine teslimi, teyit işleminin yapıldığını göstermeyecektir. Bu nedenle 10 iş günlük süre içerisinde iletilerin müşteriye teslim edildiğine ilişkin belgelendirme işleminin (tevsikinin) yapılmış olması gerekmektedir. (Konuya ilişkin açıklama 02.01.2010 tarihli ve 27450 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tedbirler Yönetmeliği değişikliğinden önceki düzenlemeye ilişkindir. Yönetmeliğin 5/3 fıkrasında yapılan değişiklikle, adres teyidindeki 10 günlük süre kaldırılarak iş ilişkisi tesisinden önce tamamlanması öngörülmüştür.)

10- Gönderilerin bizzat müşteriye yapılamaması durumunda, adres teyit uygulaması hangi koşullarda geçerli olacaktır?

5 ve 7 sıra numaralı Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliğleri uyarınca, adres teyidinin alma haberli posta veya anlaşmalı dağıtım firmalarınca (kurye şirketlerince) teslim edilen gönderilerle gerçekleştirilmesi halinde teyide ilişkin belgeler aşağıdaki gibi belirlenmiştir.

Müşteri adresine alma haberli posta yoluyla tebligat yapılması durumunda, tebligatın müşteriye yapıldığına dair belge,
Yükümlülerin müşterilerine yönelik yapmış oldukları gönderilerin beyan edilen adreste ve bizzat müşteri tarafından teslim alındığına ilişkin tutanak.

Buna göre müşteriye yapılan tebligat ve teslimatlar adres teyidinde geçerli belge olarak kabul edilmekle birlikte; müşterinin yakını olduğunun kimlik bilgileri alınarak tespit edildiği durumlarda, müşterinin birlikte ikamet ettiği kişilere yapılan teslimatlar da adres teyidinde geçerli belge olarak kabul edilecektir.

11- Yükümlü tarafından yapılan müşteri ziyaretlerinde düzenlenen belgeler/tutanaklar adres teyidinde kullanılabilir mi?

Gerçek kişi tarafından beyan edilen adrese bizzat banka personeli tarafından yapılan ziyarette, taraflarca imzalanan belge adres teyidinde kullanılabilecektir.

12- Adres teyidinde, “Herhangi bir kamu kurumu tarafından verilen belge”den ne anlaşılmalıdır?

Müşteri tarafından beyan edilen adresin teyidinde aranan belgeler, kişi ile adres arasındaki bağlantıyı gösteren ve bu bağlantının fiilen doğrulanmasına cevaz veren belgelerdir. Dolayısıyla müşteri adına herhangi bir kamu kurumu tarafından verilen belgede önem arz eden husus, beyan edilen adresin ilgili kamu kurumunca doğrulanabilme kabiliyetidir.

13- Hisselerinin tamamı ya da çoğunluğu bir kamu kurumuna ait olan bankalar tarafından verilen belgeler adres teyidi bakımından geçerli midir?

Tedbirler Yönetmeliği’nin 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca “Sürekli iş ilişkisi tesisinde beyan edilen adresin doğruluğu; yerleşim yeri belgesi, ilgili adına düzenlenmiş elektrik, su, doğalgaz, telefon gibi abonelik gerektiren bir hizmete ilişkin olan ve işlem tarihinden önceki üç ay içinde düzenlenmiş fatura, herhangi bir kamu kurumu tarafından verilen belge veya Başkanlıkça uygun görülen diğer belge ve yöntemlerle teyit edilir.”

Tedbirler Yönetmeliği’nin 4/1-a maddesinde bankalar yükümlü olarak sayıldığından ve bu kapsamda yukarıda belirtilen adres teyidi yükümlülüğünün de muhatabı bulunduklarından, hisselerinin tamamı ya da çoğunluğu bir kamu kurumuna ait bulunan bir banka tarafından adres teyidine yönelik olarak verilecek belgenin kabulü mümkün bulunmamaktadır.

14- Adres teyidinde il nüfus müdürlüklerinden alınan yerleşim yeri belgesi kullanılabilir mi?

Tedbirler Yönetmeliği’nin 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında, sürekli iş ilişkisi tesisinde beyan edilen adresin doğruluğunun yerleşim yeri belgesi ile teyit edilebileceği belirtildiğinden, il nüfus müdürlüklerinden alınan yerleşim yeri belgesi adres teyidinde kullanılabilecektir.

15- Kredi kartı ekstresi adres teyidinde kullanılabilir mi?

Kredi kartı ekstresi adres teyidi bakımından geçerli belge niteliğinde bulunmamaktadır.

16- Kurye şirketleri vasıtasıyla gerçekleştirilen teslimatlarda düzenlenen belgeler kim tarafından muhafaza edilecektir?

Gönderilerin kurye şirketleri tarafından müşteriye teslim edildiği hallerde, teslimata ilişkin tutanak veya belgelerin, adres teyidinin tevsiki için yükümlü nezdinde muhafaza edilmesi gerekmektedir.

17- Noterlik işlemleri bakımından kimlik tespitinde, adres ve diğer iletişim bilgilerinin teyidine yönelik yükümlülük nedir?

5549 sayılı Kanun ve ikincil mevzuatı uyarınca, adres ve diğer iletişim bilgilerinin teyidi ancak sürekli iş ilişkisi tesis edilmesi halinde söz konusu olacaktır. Sürekli iş ilişkisi Tedbirler Yönetmeliği’nin 3/i bendinde tanımlanmış olup “Yükümlü ile müşteri arasında hesap açılması, kredi veya kredi kartı verilmesi, kiralık kasa, finansman, faktoring, finansal kiralama gibi hizmetler nedeniyle kurulan, niteliği itibarıyla devamlılık unsuru taşıyan iş ilişkisini” ifade eder.

Bu bakımdan noterler tarafından gerçekleştirilen işlemler noterden hizmet alan kişilerle sürekli bir iş ilişkisi tesis eden, yani kişi ile yükümlü arasında devamlılık unsuru taşıyan bir iş ilişkisi mahiyetinde bulunmadığından bu işlemler teyit zorunluluğu kapsamında bulunmamaktadır.

7 sıra nolu Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği’nin “Yükümlülerce Gerçek Kişi Müşterilerle İlgili Olarak Yapılması Gereken Adres Teyidi” başlıklı 4 üncü bölümünde ise adres teyidine ilişkin yöntemlere yer verilmiş ve bu kapsamda gerçek kişi müşteri adres bilgilerinin; son üç aya ait bilgileri içermek şartıyla, BEDAŞ ve ASKİ gibi kamu kurumu niteliği olan kuruluşlarca ya da telefon aboneliği hizmeti veren telekomünikasyon şirketlerince tutulan ve abonelere ilişkin adres bilgilerinin yer aldığı listelerle teyit edilmesinin mümkün bulunduğu belirtilmiştir.

Telefon aboneliği hizmeti veren telekomünikasyon şirketleri tarafından tutulan ve abonelere ilişkin adres bilgilerinin yer aldığı listelerin adres teyidinde kullanılması mümkün bulunduğundan, telekomünikasyon şirketleri ile yükümlülerin bilgi işlem merkezleri arasında, müşterilerin T.C. kimlik numarası, ad-soyad ve beyan ettiği adreslere ilişkin veri transferi yapılarak gerçekleştirilecek uygulamalar, adres teyidi bakımından da geçerli bir yöntem olarak kullanılabilecektir.

Ancak, belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda, ilgili Kurumun veri tabanında mevcut bulunan ve çeşitli algoritmik kriterlerle doğrulanacak adres bilgisinin; son üç aya ait bilgileri içermesi ve Tedbirler Yönetmeliği’nde yer alan “Teyide esas belgelerin okunabilir fotokopisi veya elektronik görüntüsü alınır yahut belgeye ait ayırt edici bilgiler kaydedilir.” hükmü uyarınca, ilgili Kurumun veri tabanı üzerinden teyit edildiğinin bu yöntemlerden biriyle tevsik edilmesi gerekmektedir.

19- Adres Paylaşım Sistemi üzerinden yapılacak adres teyidi hangi durumlarda ve şekilde yapılacaktır?

Tedbirler Yönetmeliği’nin 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca sürekli iş ilişkisi tesisinde beyan edilen adresin doğruluğu; yerleşim yeri belgesi, ilgili adına düzenlenmiş elektrik, su, doğalgaz, telefon gibi abonelik gerektiren bir hizmete ilişkin olan ve işlem tarihinden önceki üç ay içinde düzenlenmiş fatura, herhangi bir kamu kurumu tarafından verilen belge veya Başkanlıkça uygun görülen diğer belge ve yöntemlerle teyit edilir. Teyit, teyide esas belgelerin okunabilir fotokopisinin veya elektronik görüntüsünün alınması yahut belgeye ait ayırt edici bilgilerin kaydedilmesi suretiyle tevsik edilir.

Yükümlü ile gerçek kişi müşteri arasında gerek 1/4/2008 tarihinden önce gerekse de bu tarihten sonra tesis edilmiş sürekli iş ilişkisi kapsamında adres bilgilerinin teyit edileceği belgeler, 7 sıra nolu Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği’nin 4 üncü bölümünde detaylı olarak gösterilmiştir.

5 sıra nolu Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği’nin (3.1.) bölümünde ise sürekli iş ilişkisi tesisinde, Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen gerçek kişilerle ilgili kimlik tespiti kapsamında beyan edilen adresin doğruluğunun, e-Devlet veri tabanlarından yararlanmak suretiyle de (elektronik görüntüsü alınarak) teyit edilebileceği belirtilmiştir.

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 45 inci maddesinin birinci fıkrasında, 28/2/2009 tarihli ve 27155 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5838 sayılı Kanunun 32 nci maddesinin ondördüncü fıkrasıyla yapılan değişiklikle bankaların, İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü nezdindeki “Adres Paylaşım Sistemi”nden yararlanabilmelerine imkan tanınmıştır.

Bu bakımdan müşteri tarafından beyan edilmiş olan adres bilgisinin, gerek 7 sıra nolu Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği’nin 4 üncü bölümünde belirtilen yöntemlerle gerekse T.C. İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü nezdindeki “Adres Paylaşım Sistemi”nden yararlanılarak teyidi mümkün bulunmaktadır.

1/4/2008 tarihi itibariyle mevcut sürekli iş ilişkisi tesis edilmiş müşterilerle ilgili olarak Tedbirler Yönetmeliği’nin Geçici 2 nci maddesi gereğince yapılması gereken adres bilgilerinin güncelleştirilmesi işleminde, T.C. İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü nezdindeki “Adres Paylaşım Sistemi”nde yer alan bilgilerin alınması da adres bilgisinin teyidi bakımından yeterli olacaktır. Ancak, Tedbirler Yönetmeliği’nin 19 uncu maddesi uyarınca finansal kuruluşlar, bu kapsamdaki müşterilerinin durumlarını ve işlemlerini izleme ve müşteri hakkındaki bilgi, belge ve kayıtları güncel tutma yükümlülüklerini de göz önünde bulundurmak zorundadırlar.

Teyit için “Adres Paylaşım Sistemi”nin kullanıldığı durumlarda; “Adres Paylaşım Sistemi”nden müşteri adres bilgilerinin elektronik görüntüsünün alınması yanında, bu bilgiler ile bu bilgilerin anılan sistemden alındığına dair “Adres Paylaşım Sistemi”ne erişim (log) kayıtlarının bankaların veri tabanına kaydedilmesi suretiyle de teyit işleminin gerçekleştirilmesi mümkün bulunmaktadır.

20- Gerçek kişilerde adres ve iletişim bilgilerinin teyidi ne zaman yapılacaktır?

Sürekli iş ilişkisi tesisinde gerçek kişiler tarafından beyan edilen adres ve iletişim bilgilerinin iş ilişkisi tesisinden itibaren en geç 10 iş günü içinde teyit edilmesi gerekmektedir. (Konuya ilişkin açıklama 02.01.2010 tarihli ve 27450 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tedbirler Yönetmeliği değişikliğinden önceki düzenlemeye ilişkindir. Yönetmeliğin 5/3 fıkrasında yapılan değişiklikle adres teyidindeki 10 günlük süre kaldırılarak iş ilişkisi tesisinden önce tamamlanması,19 uncu maddesinde yapılan değişiklikle de diğer iletişim bilgilerinin teyidinin risk temelli yaklaşım çerçevesinde gerektiğinde yapılması öngörülmüştür.)

21- Telefon veya faks numarası ile elektronik posta adresinin teyidi nasıl yapılacaktır?

Telefon ve faks numarası ile elektronik posta adresinin teyidi yalnızca sürekli iş ilişkisinin tesisi halinde söz konusudur. Alınan iletişim bilgilerinin teyidi bu araçları kullanarak ilgiliyle irtibat kurmak suretiyle yapılır. Müşterinin telefon ve faks numarası ile elektronik posta adresinin her birinin birden fazla olması durumunda bunlardan birinin teyidinin yapılması yeterlidir. (Konuya ilişkin açıklama 02.01.2010 tarihli ve 27450 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tedbirler Yönetmeliği değişikliğinden önceki düzenlemeye ilişkindir. Yönetmeliğin 19 uncu maddesinde yapılan değişiklikle söz konusu iletişim bilgilerinin teyidinin risk temelli yaklaşım çerçevesinde gerektiğinde yapılması öngörülmüştür.)

22- Başkası adına yapılan işlemlerde adres ve iletişim bilgilerinin teyidi yapılacak mıdır?

Gerçek kişi adına başka bir gerçek kişi tarafından sürekli iş ilişkisi tesisinde, gerçek kişi adına hareket eden kişinin beyan ettiği adres alınır ancak teyidi yapılmaz. Adına hareket edilen müşterinin adres bilgisi alınır ve teyit edilir.

Sürekli iş ilişkisi kapsamında olmayan işlemlerde ise, adına hareket edilen müşterinin adres bilgisinin teyidine gerek bulunmamaktadır.

Ticaret siciline kayıtlı tüzel kişi adına sürekli iş ilişkisi tesis eden temsile yetkili kişilerin veya bu kimselerin yetkilendirdiği kişilerin adres bilgilerinin alınmasına ve teyit edilmesine gerek yoktur.

Tedbirler Yönetmeliği’nin 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında, tüzel kişiler adına bunları temsile yetkili kimselerin yetkilendirdiği kişilerce işlem talep edilmesi durumunda; tüzel kişinin, tüzel kişiyi temsile yetkili kimseler ile bunların yetkilendirdiği kişinin ilgili maddelere göre kimlik tespitinin yapılacağı, temsile yetkili kişinin kimlik tespitinin 6 ncı maddedeki kimlik belgeleri üzerinden yapılamaması halinde, kimlik belgelerinde yer alan bilgileri içermek ve noter onaylı olmak kaydıyla vekâletname veya imza sirküleri üzerinden kimlik tespiti yapılabileceği, temsile yetkili olanlarca yetkilendirilen kişilerin yetki durumunun ise noter onaylı vekâletname veya temsile yetkili olanlar tarafından verilmiş yazılı talimat üzerinden yapılacağı, temsile yetkili kimselerin yazılı talimat üzerindeki imzalarının bunlara ait noter onaylı imza sirküleri üzerindeki imzaları ile teyit edileceği belirtilmiştir.

Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin ikinci fıkrasında ise işlemlerin gerçek kişi müşteri adına başka bir kişi tarafından yapılması durumunda müşteri adına hareket eden kişinin kimlik tespitinin 6 ncı maddeye göre yapılacağı, ayrıca müşteri adına hareket eden kimsenin yetki durumunun noter onaylı vekâletname üzerinden teyit edileceği, adına hareket edilen müşterinin kimlik tespiti 6 ncı maddeye göre yapılamadığı durumda noter onaylı vekâletname üzerinden yapılacağı, adına hareket edilen müşterinin daha önce yapılan işlemler nedeniyle kimlik tespitinin yapılmış olması durumunda ise talep edilen işlemin, yazılı talimat üzerinde yer alan müşteri imzasının yükümlü nezdindeki imza ile teyit edilmesi kaydıyla, adına hareket edilen müşterinin yazılı talimatı ile de yapılabileceği hüküm altına alınmıştır.

Kimlik tespiti ve teyidi ile yetki durumunun belgelenmesi, müşterinin tanınması ilkesi kapsamındaki en önemli tedbirler arasında yer almaktadır. Yönetmeliğin 14 üncü maddesinde öngörülen tedbirler de yükümlü nezdinde gerçekleştirilen işlemlerin tüm taraflarının yani yapılan işlemlerin kimler adına ve kimler vasıtasıyla gerçekleştirildiğinin doğru bir şekilde tespitine yöneliktir.

Zira bir ticari işletmenin faaliyetlerinin sürdürülmesi sırasında gerçekleştirilen işlemlerin aklama veya terörün finansmanı riski taşıma olasılığı dikkate alındığında, bu ticari işletmenin vergi yatırma gibi işlemlerinin dahi kimin vasıtasıyla yapıldığının bilinmesi önem arz eden bir konu teşkil edecektir.

Bu bakımdan gerçek veya tüzel kişiler adına yapılan işlemlerin belli meslek gruplarınca gerçekleştirilmesi halinde bu işlemlerin kapsam dışında tutulması da mümkün bulunmadığından, muhatabın kamu olduğu işlemlerde de 14 üncü maddenin uygulanması gerekmektedir.

Tedbirler Yönetmeliği’nin 14 üncü maddesinin ikinci fıkrasında “…Adına hareket edilen müşterinin daha önce yapılan işlemler nedeniyle kimlik tespitinin yapılmış olması durumunda talep edilen işlem, yazılı talimat üzerinde yer alan müşteri imzasının yükümlü nezdindeki imza ile teyit edilmesi kaydıyla, adına hareket edilen müşterinin yazılı talimatıyla yapılabilir.” hükmü yer almaktadır.

Bu hüküm dolayısıyla, yükümlüyle hesap ya da kredi ilişkisi bulunan bir tüzel kişiliğin ortağı olan ve daha önce kimlik tespiti yapılmış bir gerçek kişi adına, bu kişinin yazılı talimatıyla bir başka gerçek kişi tarafından işlem talep edilebilmesi mümkündür.

25- Başkası adına hareket edenlerin kimlik tespiti yükümlülüğü, kimlik tespitini gerektiren tutarların altındaki işlemler için de uygulanacak mıdır?

Tedbirler Yönetmeliği’nin 5 inci maddesinde kimlik tespitinin yapılacağı durumlar belirlenmiş bulunmaktadır. Bu çerçevede devam eden maddelerdeki kimlik tespiti prosedürü, 5 inci maddede yer alan durumlar için geçerli olacaktır.

26- Yükümlü gruplarının kendi mevzuatlarında yer alan kimlik tespit işlemlerinin 5549 sayılı Kanun ve Tedbirler Yönetmeliği karşısındaki durumu nedir?

Tedbirler Yönetmeliği’nde esas ve usullerine ayrıntılı olarak yer verilen kimlik tespiti yükümlülüğü, suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanın önlenmesi kapsamında getirilen bir yükümlülüktür.

Bu bakımdan Yönetmelik uyarınca yapılması gereken kimlik tespiti işlemleri 5549 sayılı Kanun ve ilgili mevzuata göre uyulması gereken bir yükümlük olup, yükümlü gruplarının kendi mevzuatlarında yer alan kimlik tespit esas ve usullerinin uygulanmasına devam olunacağı tabidir.

27- Türk uyruklu gerçek kişilerin kimlik tespitinde alınması gereken kimlik bilgilerinin teyidinde, Tedbirler Yönetmeliği’nde sayılanlar dışındaki kimlik belgeleri kabul edilebilir mi?

Tedbirler Yönetmeliği’nin “Gerçek kişilerde kimlik tespiti” başlıklı 6 ncı maddesine göre gerçek kişilerin kimlik tespitinde alınacak olan ilgilinin adı, soyadı, doğum yeri ve tarihi, anne ve baba adı (02.01.2010 tarihli ve 27450 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tedbirler Yönetmeliği değişikliği sonrasında anne-baba adı bilgisi sadece Türk vatandaşları için aranmaktadır), uyruğu ve kimlik belgesinin türü ve numarasına ilişkin bilgilerin doğruluğu;

a) Türk uyruklular için T.C. nüfus cüzdanı, T.C. sürücü belgesi veya pasaport,

b) Türk uyruklu olmayanlar için pasaport, ikamet belgesi veya Bakanlıkça uygun görülen kimlik belgesi, üzerinden teyit edilir.

Söz konusu hüküm uyarınca, Türk uyruklu gerçek kişiler için kimlik bilgilerinin doğruluğu sadece T.C. nüfus cüzdanı, T.C. sürücü belgesi veya pasaport üzerinden teyid edilecek, bunların dışında bir kimlik belgesi kabul edilmeyecektir.

28- Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin kimlik bilgilerinin teyidinde, pasaport veya ikamet belgesi dışında kullanılabilecek belgeler nelerdir?

Tedbirler Yönetmeliği’nin 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında, gerçek kişilerin kimlik tespitinde alınacak bilgilerin neler olduğu sayılmış, aynı maddenin ikinci fıkrasında ise kimlik bilgilerinin doğruluğunun Türk uyruklu olmayan gerçek kişiler için pasaport, ikamet belgesi veya Maliye Bakanlığı’nca uygun görülen kimlik belgesi üzerinden teyit edileceği belirtilmiştir.

Buna göre, Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerde pasaport veya ikamet belgesi dışında kullanılabilecek kimlik belgelerine ilişkin açıklamalara aşağıda yer verilmiştir.

a) Avrupa Anlaşmasına taraf Avrupa Konseyi ülke vatandaşlarının kimlik teyidi

1/12/1967 tarihli ve 10972 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Avrupa Konseyi Üyesi Devletler Arasında Kişilerin Seyahatleri ile İlgili Avrupa Anlaşması çerçevesinde; en fazla üç aylık bir süre için Türkiye’yi ziyarete gelen ve kazanç gayesi gütmeyen ülke vatandaşlarının ülkemizde kimlik tespitini gerektiren bir işlem yaptırmak istemeleri durumunda alınması gereken kimlik bilgilerinin teyidi, uluslararası anlaşmaların iç hukukumuzun bir parçası olarak kabul görmesi nedeniyle, Anlaşma ekindeki listede belirtilen kimlik belgeleri ile de yapılabilecektir. Ancak bunun için, ülkemize üç aylık bir süre için gelme şartına uygunluk durumunun, Türkiye’ye giriş sırasında düzenlenen ve istenildiğinde ibrazı gereken “Kimlik Kartı ile Seyahat Edenler İçin Hudut Kapılarından Giriş-Çıkış Formu” ile ispat edilmesi gerekmektedir

b) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşlarının kimlik teyidi

6/1/2000 tarih ve 23928 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti İle Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti Arasında İki Ülke Vatandaşlarına İlave Kolaylıklar Tanınmasına İlişkin Anlaşma” uyarınca, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşlarına herhangi bir süre ile sınırlı olmaksızın Türkiye’ye giriş-çıkış ve seyahatleri sırasında pasaport yerine kimlik belgesi kullanma imkanı tanınmış olduğundan, bu kişilerin kimlik tespitini gerektiren bir işlem yaptırmak istemeleri durumunda alınması gereken kimlik bilgilerinin teyidi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti makamlarınca verilen kimlik kartı üzerinden yapılabilecektir.

Tedbirler Yönetmeliği’nin 6 ncı maddesinde, gerçek kişi müşterilerin adı, soyadı, doğum yeri ve tarihi, anne ve baba adı (02.01.2010 tarihli ve 27450 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tedbirler Yönetmeliği değişikliği sonrasında anne-baba adı bilgisi sadece Türk vatandaşları için aranmaktadır), uyruğu, kimlik belgesinin türü ve numarasına ilişkin bilgilerin Türk uyruklu olmayanlar için pasaport, ikamet belgesi veya Maliye Bakanlığınca uygun görülen kimlik belgeleri üzerinden teyit edileceği öngörülmüştür.

Söz konusu düzenleme doğrultusunda; pasaport yerine geçen ve geçerlilik süresinin sonuna kadar bu amaçla kullanılabilecek olan UNMIK-Travel Document/UNMIK Seyahat Belgesi, teyide esas bilgileri taşımak kaydıyla kimlik tespiti bakımından geçerli belge olarak kullanılabilecektir.

30- Yabancı uyruklu şahısların pasaportlarında “anne-baba adı” bilgisinin yer almaması durumunda teyit uygulaması ne şekilde gerçekleştirilecektir?

Tedbirler Yönetmeliği’nin 6 ncı maddesine göre gerçek kişilerin kimlik tespitinde “anne ve baba adı” bilgisi kimlik tespitinin asli unsurlarındandır.

Aynı madde uyarınca söz konusu kimlik bilgilerinin, Türk uyruklu olmayanlar için pasaport, ikamet belgesi veya Bakanlıkça uygun görülen kimlik belgesi üzerinden teyit edilmesi gerekmektedir.

Yabancı uyruklu kişilerin pasaportlarında anne ve baba adı bilgilerinin yer almadığı durumlarda; bu bilgilerin teyidi amacıyla müşteriden, üzerinde anne ve baba adının yazılı olduğu, vatandaşı bulunduğu ülke tarafından verilmiş kimliği tevsik edici başka bir belge talep edilmelidir. Başkaca bir kimlik belgesi ibraz edilemediğinde veya pasaportta anne ve baba adının yer almamasının makul bir sebebe dayanmaması halinde, talep edilen işlemin gerçekleştirilmemesi gerekmektedir.(Konuya ilişkin açıklama 02.01.2010 tarihli ve 27450 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tedbirler Yönetmeliği değişikliğinden önceki düzenlemeye ilişkindir. İlgili maddelerde yapılan değişiklik sonrasında anne-baba adı bilgisi sadece Türk vatandaşları için aranmaktadır.)

31- Küçükler adına yapılan işlemlerde kimlik tespiti nasıl yapılacaktır?

Anne veya baba tarafından çocuk adına işlem yapılması durumunda, kimlik tespitinin nasıl yapılacağı Tedbirler Yönetmeliği’nin 14/3 üncü maddesinde açıklanmıştır.

Buna göre; “Küçükler ve kısıtlılar adına bunların kanuni temsilcileri tarafından yapılan işlemlerde mahkeme kararıyla veli tayin edilenler ile vasi ve kayyımların yetkisi, ilgili mahkeme kararının aslı veya noter tasdikli sureti üzerinden teyit edilir. Anne ve babaların reşit olmayan çocukları adına işlem talep etmeleri durumunda adına işlem talep edilen çocuk ve işlemi talep eden velinin 6 ncı maddeye göre kimliğinin tespiti yeterlidir.”

Bu durumda, sürekli iş ilişkisi tesisinde işlemi talep eden anne ve babanın yanı sıra adına işlem talep edilen çocuğun da kimlik tespiti yapılacaktır. Kimlik tespiti kapsamında alınan adres bilgilerinin teyidinde ise reşit olmayan çocuklar için anne veya babanın adres teyidi yeterli olup ayrıca anne veya babanın yanında ikamet eden reşit olmayan çocuğun adres teyidine gerek bulunmamaktadır.

32- Tüzel kişilerin adres teyidinde hangi belgeler aranacaktır?

Sürekli iş ilişkisi tesis edilen tüzel kişilerin kimlik tespitinde, tescile dair belgeler dışında adres teyidine ilişkin başkaca belge aranmamaktadır.

33- Ticaret siciline kayıtlı tüzel kişi müşterilerin, tüzel kişi ortaklarının kimlik tespitinde, bu ortaklıkların ortakları için de kimlik tespiti yapılacak mıdır?

Ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerin kimlik tespitinin nasıl yapılacağı Tedbirler Yönetmeliği’nin 7 nci maddesinde gösterilmiştir. Yönetmeliğin 17 nci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince de finansal kuruluşlar (02.01.2010 tarihli ve 27450 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tedbirler Yönetmeliği değişikliği uyarınca “yükümlüler”), ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerle sürekli iş ilişkisi tesisinde, tüzel kişiliğin %25’i aşan hisseye sahip gerçek ve tüzel kişi ortaklarının kimliğini Tedbirler Yönetmeliği’nin 6 ve 7 nci maddelerine göre tespit edeceklerdir.

Öte yandan, bu hissedarların (%25 hisseyi aşan tüzel kişi ortağın), %25’i aşan hisseye sahip gerçek ve tüzel kişi ortaklarının Yönetmeliğin 6 ve 7 nci maddeleri gereğince kimlik tespitinin yapılması zorunluluğu bulunmamakla birlikte, sürekli iş ilişkisi kapsamında müşteri olan bir tüzel kişiliği gerçekte yöneten, kontrolünde veya sahipliğinde bulunduranlar hakkında doğru bilgilere ulaşmak için gerekli tedbirler de alınmalıdır.

34- Ticaret siciline kayıtlı tüzel kişi müşterilerin, tüzel kişi ortaklarının kimlik tespitinde, bu ortaklıkları temsile yetkili kişiler için de kimlik tespiti yapılacak mıdır?

Tedbirler Yönetmeliği’nin 17 nci maddesinin üçüncü fıkrasında, finansal kuruluşların (02.01.2010 tarihli ve 27450 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tedbirler Yönetmeliği değişikliği uyarınca “yükümlülerin”), ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerle sürekli iş ilişkisi tesisinde, tüzel kişiliğin %25’i aşan hisseye sahip gerçek ve tüzel kişi ortaklarının kimliğini tespit edecekleri belirtilmiş olduğundan, ortak olan tüzel kişinin temsile yetkili kişilerinin kimlik tespit zorunluluğu bulunmamaktadır.

Diğer taraftan, sürekli iş ilişkisi tesis edilen tüzel kişilerin kimlik tespitinde, tescile dair belgeler dışında adres teyidine ilişkin başkaca belge aranmamaktadır.

Tedbirler Yönetmeliği’nin 17 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, sürekli iş ilişkisine girilen tüzel kişiliğin %25'i aşan hisseye sahip gerçek ve tüzel kişi ortaklarının kimliğinin, Yönetmeliğin 6 ve 7 nci maddelerine göre tespiti gerekmektedir. Yönetmeliğin 6 ncı maddesi uyarınca gerçek kişilerin kimlik tespitinde vergi kimlik numarası aranmamakta olup adres beyanı ve imza örneği gerçek kişilerde kimlik tespitinin asli unsurlarını teşkil etmektedir.

Finansal kuruluşlarca (02.01.2010 tarihli ve 27450 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tedbirler Yönetmeliği değişikliği uyarınca “yükümlülerce”) ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerle sürekli iş ilişkisi tesis edilirken, tüzel kişiliğin %25'i aşan hisseye sahip gerçek kişi ortaklarının kimlik tespitinde kimlik belgelerinde yer alan bilgileri içeren noter onaylı imza sirküleri kullanılabilecek olup, gerçek kişi ortakların adres ve iletişim bilgilerinin teyidinin yapılmasına gerek bulunmamaktadır.

Buna göre gerçek kişi ortakların kimlik tespitinde noter onaylı imza sirkülerinin kullanılması durumunda, sirkülerde bulunan imza, Yönetmeliğin 6 ncı maddesi uyarınca alınması gereken imza örneğini teşkil edecektir.

Ayrıca yurt dışında yerleşik tüzel kişi ortakların kimlik tespitinde Yönetmeliğin yurt dışında yerleşik tüzel kişilerde kimlik tespiti başlıklı 11 inci maddesindeki şartlara uyulması gerekmektedir.

36- Tüzel kişiliği temsile yetkili kişiler ile temsile yetkili olanlarca yetkilendirilen diğer kişilerden ne anlaşılmalıdır?

Tedbirler Yönetmeliği’nin 7 nci maddesinin birinci fıkrasında ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerin kimlik tespitinde, gerek tüzel kişinin gerekse tüzel kişiliği temsile yetkili kişinin kimliklerinin tespit edileceği öngörülmüş olup, aynı maddenin üçüncü fıkrası uyarınca tüzel kişiyi temsile yetkili kişilerin temsil yetkilerinin tescile dair belgeler üzerinden teyit edileceği belirtilmiştir.

Bu bakımdan maddede bahsi geçen “temsile yetkili kişi” ile kastedilen ticaret siciline tescile dair belgelerde temsile yetkili kılınan ve yükümlü nezdinde işlem gerçekleştiren gerçek kişilerdir.

Diğer taraftan, tüzel kişiliği temsile yetkili olanlarca yetkilendirilen kişiler de tüzel kişi adına işlem yapabilmektedir. Bu durumda Tedbirler Yönetmeliği’nin “Başkası adına hareket edenlerde kimlik tespiti” başlıklı 14(1)c maddesi uyarınca, tüzel kişi adına işlem gerçekleştiren bu kişilerin, tüzel kişiliği temsile yetkili olanlarca noter onaylı vekaletname veya yazılı talimat ile yetkilendirilmiş olması gerekmektedir.

37- Gerçek kişi ortakların kimlik tespitinde noter onaylı imza sirküleri kullanılabilecek midir? Bu kişilerin adres ve iletişim bilgilerinin teyidine gerek var mıdır?

Finansal kuruluşların (02.01.2010 tarihli ve 27450 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tedbirler Yönetmeliği değişikliği uyarınca “yükümlülerin”) ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerle sürekli iş ilişkisi tesis ederken tüzel kişiliğin %25’i aşan hisseye sahip gerçek ve tüzel kişi ortaklarının kimliklerini tespit etmeleri gerekmektedir. Gerçek kişi ortakların kimlik tespiti, kimlik belgelerinde yer alan bilgileri içeren noter onaylı imza sirküleri üzerinden yapılabilecektir. Gerçek kişi ortakların adres ve iletişim bilgilerinin teyidinin yapılmasına gerek bulunmamaktadır.

Ayrıca, Tedbirler Yönetmeliği’nin 19 uncu maddesine göre, finansal kuruluşlar (02.01.2010 tarihli ve 27450 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tedbirler Yönetmeliği değişikliği uyarınca “yükümlüler”), müşteri hakkındaki bilgi, belge ve kayıtları güncel tutmak zorunda olduklarından, tüzel kişiliğin ortaklık yapısının değiştiği konusunun bankanın bilgisi dahiline girmesi durumunda, yeni ortakların da kimlik tespitinin yapılması gerekecektir./p>

38- Müteakip işlemlerde kimlik tespiti nasıl yapılacaktır?

Daha önce usulüne uygun olarak kimliği tespit edilenlerin sürekli iş ilişkisi kapsamındaki yüz yüze yapılan müteakip işlemlerinde kimlik tespiti, kimliğe ilişkin bilgilerin yükümlüde bulunan bilgilerle karşılaştırılmasını müteakip ilgili evraka işlemi yaptıran gerçek kişinin ad ve soyadının yazılması ve imza örneğinin alınması suretiyle yapılır. Söz konusu müteakip işlemin kimlik tespitini gerektiren bir işlem olması gerekmektedir. Aksi halde kimlik tespit yükümlülüğü bulunmamaktadır.

39- Kimlik tespiti kapsamında alınan kimlik bilgilerinin teyit edildiği ne şekilde tevsik edilecektir?

Yapılan kimlik tespitlerinin tevsik edilmesi kapsamında Tedbirler Yönetmeliği’nin 6 ncı maddesine göre belgelerin fotokopisi veya elektronik görüntüsü alınabileceği gibi bunların yerine kimliğe ilişkin bilgilerin kaydedilmesi de mümkündür.

40- Kimlik bilgilerinin teyidinde, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü Kimlik Paylaşım Sistemi veri tabanı kullanılabilir mi?

Tedbirler Yönetmeliği’nin “Gerçek kişilerde kimlik tespiti” başlıklı 6 ncı maddesinde, gerçek kişilerin kimlik tespitinde alınacak bilgiler ve bu bilgilerin teyit edileceği belgeler ile teyit işleminin ne şekilde yapılacağı belirlenmiş bulunmaktadır.

Buna göre gerçek kişilerin kimlik tespitinde alınması gereken bilgilerin, mevzuatta belirlenen esaslar çerçevesinde teyit edilmesi gerekmekte olup, mevzuatta belirlenen esas ve usuller uygulanmaksızın Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü kimlik paylaşım sistemi veri tabanı kullanılarak teyidi mümkün bulunmamaktadır.

41- Kimlik tespitini gerektiren işlemlerde, meslek ve iletişim bilgilerinin işlem evrakına yazılması zorunlu mudur?

Tedbirler Yönetmeliği’nin 5/1-b bendi uyarınca, yükümlüler işlem tutarı ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplam tutarı yirmibin YTL veya üzerinde olduğunda kimliğe ilişkin bilgileri almak zorundadır.

Bu bakımdan, yükümlülerce gerçek kişilerin kimlik tespiti yapılırken Yönetmeliğin 6 ncı maddesine göre ilgilinin varsa telefon numarası, faks numarası, elektronik posta adresi ile iş ve mesleğine ilişkin bilgileri alınacaktır. Ancak alınacak bu bilgilerin doğrudan işlem evrakına yazılması gibi bir zorunluluk söz konusu değildir.

42- Tedbirler Yönetmeliği’nin 5 inci maddesi uyarınca kimlik tespiti yapılması gereken durumlar Yönetmeliğin 14 üncü ve 17 nci maddeleri bakımından da geçerli midir?

Tedbirler Yönetmeliği’nin 5 inci maddesinde yer alan kimlik tespiti yapılmasına ilişkin koşullar, Yönetmeliğin “Başkası adına hareket edenlerde kimlik tespiti” başlıklı 14 üncü ve “Gerçek faydalanıcının tanınması ve tüzel kişilere özel dikkat gösterilmesi” başlıklı 17 nci maddelerindeki ilgili hükümler bakımından da geçerlidir.

43- Yirmibin YTL’nin üzerindeki işlemlerin devamlı bilgi verme yükümlülüğü kapsamında bildirilmesi gerekmekte midir?

Tedbirler Yönetmeliği’nin 5 inci maddesinde kimlik tespiti yapılması gereken işlemler sıralanmış olup maddenin b bendi uyarınca yükümlüler işlem tutarı ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplam tutarı yirmibin YTL veya üzerinde olduğunda gerekli kimlik tespit işlemlerini yapmak zorundadırlar.

20.000 YTL sadece kimlik tespiti zorunluluğuyla ilgili bir belirlemedir ve Yönetmeliğin 32 nci maddesinde öngörülen devamlı bilgi verme mecburiyeti ilgili bir düzenleme niteliği taşımamaktadır. Dolayısıyla 20.000 YTL’yi aşan işlemler herhangi bir bildirime tabi değildir.

44- “Birbiriyle bağlantılı işlem” ibaresinden ne anlaşılmalıdır?

Birbiriyle bağlantılı işlem ibaresinden genel olarak aynı müşteri bazında gerçekleştirilen ve aynı mahiyette olan parça parça işlemlerin bütününün anlaşılması gerekmektedir.

45- “İşlemi talep eden kimse” ibaresi ile ne kast edilmektedir?

Tedbirler Yönetmeliği’nin 17 nci maddesinin ikinci fıkrasında geçen “işlemi talep eden kimse” ibaresi, yükümlüden, sürekli iş ilişkisi tesis eden veya sürekli iş ilişkisi kapsamı dışında olup kimlik tespiti yapılmasını gerektiren herhangi bir işlemin yapılmasını talep eden kişiyi ifade etmektedir.

46- Talep edilen işlemin amacı hakkında bilgi edinilmesinde kapsam nedir?

Tedbirler Yönetmeliği’nin “Özel dikkat gerektiren işlemler” başlıklı 18 inci maddesi uyarınca yükümlüler, karmaşık ve olağandışı büyüklükteki işlemler ile görünürde makul hukuki ve ekonomik amacı bulunmayan işlemlere özel dikkat göstermek, talep edilen işlemin amacı hakkında yeterli bilgi edinmek için gerekli tedbirleri almak ve bu kapsamda elde edilen bilgi, belge ve kayıtları istenildiğinde yetkililere sunmak üzere muhafaza etmek zorundadır.

Yükümlülerden, yukarıda belirtilen nitelikte işlemler gerçekleştirildiğinde, bu işlemlerin amacı hakkında, sahip oldukları yetki ve imkanlar dahilinde ve mümkün olduğu ölçüde bilgi edinmek yönünde hareket etmeleri beklenmektedir.

Tedbirler Yönetmeliği’nin 17 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, finansal kuruluşların, sürekli iş ilişkisi tesisinde başkası hesabına hareket edilip edilmediğine ilişkin müşterinin yazılı beyanını alma yükümlülükleri olup, söz konusu yükümlülük anılan Yönetmeliğin yürürlük tarihi olan 1 Nisan 2008 tarihinden sonra tesis edilen sürekli iş ilişkileri ile sınırlı olup finansal kuruluşların bu tarihten önce sürekli iş ilişkisi içinde bulundukları müşterilerinden bu tür bir beyan alma sorumlulukları bulunmamaktadır.

48- Sürekli iş ilişkisi tesisinde işlemi talep eden kişi başkası hesabına hareket ettiğini beyan ediyorsa, bu kişiden yazılı beyan alınması yeterli midir?

Sürekli iş ilişkisi tesisinde işlemi talep eden kişi başkası hesabına hareket ettiğini beyan ediyorsa, bu kişiden yazılı beyan alınması yeterli değildir. Tedbirler Yönetmeliği’nin 17 nci maddesinin ikinci fıkrasında açık bir şekilde ifade edildiği üzere, gerekli kimlik tespitinin usulüne uygun olarak yapılması gerekmektedir.

49-Bankalarda tek bir hesap sözleşmesi altında birden fazla hesap açılabildiği durumlarda başkası adına hareket edilip edilmediğine ilişkin müşterinin yazılı beyanı bu sözleşme altında açılan her bir hesap için ayrı ayrı alınacak mıdır?

Bankalarda tek bir hesap sözleşmesi altında birden fazla hesap açılabildiği durumlarda, başkası hesabına hareket edilip edilmediğine ilişkin müşteriden alınacak ve hesap sözleşmesine kaydedilecek yazılı beyan bu sözleşmeye bağlı olarak açılacak diğer hesaplar için de geçerli olacaktır.

50- Banka tarafından kredi verilmesi işlemlerinde kefil ya da garantör olan kişilerin kimlik tespiti yapılacak mıdır?

Bankalar tarafından kendisine kredi verilen müşteriler lehine üçüncü kişiler tarafından kefil ya da garantör olunması durumunda, kendisine kredi verilen müşterinin kimliği tespit edilecek olup kefil ya da garantörün kimliğinin tespit edilmesi veya bu kişilerin adreslerinin teyidinin yapılması ya da bu kişilerin başkası hesabına hareket edip etmediklerine dair yazılı beyanlarının alınması zorunluluğu yoktur.

51- Hangi durumlarda işlem reddedilecek veya iş ilişkisi sona erdirilecektir?

Tedbirler Yönetmeliği’nin 5 inci maddesine göre, kimlik tespiti, iş ilişkisi tesisinden veya işlem yapılmadan önce tamamlanmalı, kimlik tespiti sırasında alınan adres ve diğer iletişim bilgilerinin teyidi ise, işlemin yapılmasından itibaren en geç on iş günü içinde yapılmalıdır.

Yönetmeliğin 22 nci maddesinin birinci fıkrası, yükümlülerin müşterilerle iş ilişkisi tesis ederken, müşterinin kimlik tespiti kapsamındaki bilgilerini ve belgelerini edinememeleri durumunda iş ilişkisi kurmamaları ve kendilerinden talep edilen işlemi gerçekleştirmemeleri hususunu düzenlemektedir.

Bu çerçevede, sürekli iş ilişkisi tesis edilmiş olmasına rağmen Yönetmelikte belirtilen süreler içerisinde adres teyidinin yapılamaması halinde yükümlüler, yüz yüze olmayan işlemler de dahil olmak üzere kendilerinden talep edilen işlemleri gerçekleştiremezler. (Birinci ve üçüncü paragraflarda belirtilen hususlar 02.01.2010 tarihli ve 27450 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tedbirler Yönetmeliği değişikliğinden önceki düzenlemeye ilişkindir. Yönetmeliğin 5/3 fıkrasında yapılan değişiklikle adres teyidindeki 10 günlük süre kaldırılarak iş ilişkisi tesisinden önce tamamlanması,19 uncu maddesinde yapılan değişiklikle de diğer iletişim bilgilerinin teyidinin risk temelli yaklaşım çerçevesinde gerektiğinde yapılması öngörülmüştür.)

Yönetmeliğin 22 nci maddesinin ikinci fıkrasında ise daha önce iş ilişkisi kurulmuş müşteriler ile ilgili olarak, kimlik bilgilerinin yeterliliği ve doğruluğu konusunda şüphe olması durumunda, kimlik tespiti ve teyidinin yapılamaması durumunda iş ilişkisinin sona erdirileceği hüküm altına alınmıştır. Bu fıkrada, şüphe unsuru öne çıkarılmış olup müşterinin kimlik bilgilerinin yeterliliği konusunda herhangi bir şüphe yok ise iş ilişkisinin sona erdirilmesine de gerek yoktur.

Ayrıca, hesabın kredi işlemleri, haciz gibi çeşitli nedenlerle kapatılamaması durumunda, müşterinin söz konusu hesap ile ilgili yüz yüze olmayan işlemler de dahil yeni işlem talepleri gerçekleştirilemez.

Tedbirler Yönetmeliği’nin 22 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, yükümlülerin kimlik tespiti yapamadıkları durumlarda, iş ilişkisi kurmamaları ve kendilerinden talep edilen işlemi gerçekleştirmemeleri gerekmektedir.

Bu çerçevede, sürekli iş ilişkisi tesis edilmiş olmasına rağmen mevzuatta belirtilen süreler içerisinde müşterilerinin kimlik tespiti kapsamındaki bilgilerinin Yönetmeliğe uygun hale getirilmesinin mümkün olmadığı durumlarda yükümlüler, yüz yüze olmayan işlemler de dahil olmak üzere kendilerinden talep edilen işlemleri gerçekleştiremezler.

Ayrıca iflas veya vefat gibi mücbir sebeplerin varlığı nedeniyle bilgi ve belge alınmasının mümkün bulunmadığı durumların belgelendirilmesinin yanı sıra, her hal ve takdirde, kimlik tespiti kapsamındaki bilgilerin Yönetmeliğe uygun hale getirilmesi bakımından yükümlülerin mevcut müşterileri nezdinde gerekli her türlü çabayı göstermeleri ve bu yöndeki girişimlerinin belgelendirilmesi gerektiği tabiidir.

Basitleştirilmiş tedbirlerin genel esasları Tedbirler Yönetmeliği’nin 26 ncı maddesinde belirlenmiş olup, 5 sıra nolu Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği’nde de uygulamaya ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir.

Buna göre bir müşterinin, anılan Yönetmelik kapsamındaki bir finansal kuruluşta (yükümlü nezdinde) Yönetmeliğin 5 inci maddesi kapsamında herhangi bir işlem gerçekleştirmesi durumunda, ilgili finansal kuruluş tarafından Yönetmelikte belirtildiği usulde kimlik tespiti yapılması zorunludur.

Finansal kuruluşların kendi aralarında yaptıkları işlemlerde, işlem talep eden finansal kuruluş müşteri, işlemi yapacak olan finansal kuruluş yükümlü konumunda olup, bu gibi durumlarda 5 sıra nolu Genel Tebliğ’in (2.2.1) bölümü gereğince yükümlü finansal kuruluşun, Yönetmeliğin 7 nci maddesindeki teyit, 17 nci maddesindeki gerçek faydalanıcının tanınması ve tüzel kişilere özel dikkat gösterilmesi ile 19 uncu maddesindeki müşterinin durumunun ve işlemlerin izlenmesi yükümlülüklerini uygulamasına gerek bulunmamaktadır.

Öte yandan bir finansal kuruluşun, başka bir finansal kuruluş nezdinde kendi adına ancak müşterisi hesabına yaptığı işlemlerde de işlem talep eden finansal kuruluş müşteri, işlemi yapacak olan finansal kuruluş yükümlü konumundadır. Müşteri finansal kuruluşun, kendi müşterisi için, Yönetmeliğin kimlik tespitine dair hükümleri ile 17 ve 19 uncu madde hükümlerini uygulamak zorunda olduğu izahtan varestedir. Ancak yükümlü finansal kuruluşun, anılan yükümlülüklerin müşteri konumundaki finansal kuruluşa ait olması nedeniyle, müşteri konumundaki finansal kuruluşun müşterisi için ayrıca, Yönetmeliğin kimlik tespitini öngören hükümleri ile 17 ve 19 uncu madde hükümlerini uygulamak zorunluluğu bulunmamaktadır.

Yukarıda belirtilen hususlar Türkiye’de faaliyette bulunan yükümlüler için geçerli olup müşteri durumundaki finansal kuruluşun yabancı ülkede bulunduğu durumları kapsamamaktadır. Ancak yabancı ülkede faaliyette bulunan finansal kuruluş, aklama ve terörün finansmanının önlenmesi konusunda yeterli düzenlemelere ve denetime sahip bir ülkede yerleşik ise anılan Tebliğ hükmünden yararlanabilecektir. (Belirtilen husus 02.01.2010 tarihli ve 27450 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tedbirler Yönetmeliği değişikliğinden önceki düzenlemeye ilişkindir. Yönetmeliğin 21/2-a bendinde yapılan değişiklikle, üçüncü tarafın yurt dışında yerleşik olması durumunda, aklama ve terörün finansmanıyla mücadele alanındaki uluslararası standartlara uygun düzenleme ve denetlemelere tabi olduğundan emin olunması gerekmektedir.)

54- Bankanın ticari müşterisi olan bir firmanın kendi müşterileri için aynı banka nezdinde toplu hesap açılışları, 5 sıra nolu Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliğinin 2.2.5. maddesinde düzenlenen Maaş Ödemesi Kapsamında Toplu Müşteri Kabulüne İlişkin İşlemler kapsamında değerlendirilebilir mi?

5 sıra nolu Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliğinin 2.2.5. maddesinde düzenlenen "Maaş Ödemesi Kapsamında Toplu Müşteri Kabulüne İlişkin İşlemler" kapsamında basitleştirilmiş tedbirlerin uygulanabilmesi ancak 5018 sayılı Kanuna göre genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları veya 100'den fazla personel istihdam eden kurum, kuruluş veya işletmelerin çalışanlarına maaş hesabı açılması amacıyla toplu müşteri kabulünde uygulanabilecektir

Ticari firma ile Banka arasında yapılacak olan ve Tebliğ kapsamında maaş ödemesi amacını taşımayan anlaşmaya ilişkin hesap açılışlarında "Maaş Ödemesi Kapsamında Toplu Müşteri Kabulüne İlişkin İşlemler" kapsamında basitleştirilmiş tedbirler uygulanamayacak olup Tedbirler Yönetmeliği gereğince işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

55- “Finansal Kuruluşların Kendi Aralarında Gerçekleştirdikleri İşlemler”de tüzel kişiliği temsile yetkili kişinin kimlik tespiti yapılacak mıdır?

Müşterinin tanınması ilkesi kapsamında uygulanacak basitleştirilmiş tedbirlerin öngörüldüğü 5 sıra nolu Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği’nin, “Finansal Kuruluşların Kendi Aralarında Gerçekleştirdikleri İşlemler” başlıklı 2.2.1 bölümü uyarınca;

“Yönetmeliğin 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde tanımlanan finansal kuruluşların kendi aralarında gerçekleştirdikleri işlemlerde, müşteri konumunda olan finansal kuruluşa ilişkin olarak Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrasındaki bilgiler alınarak kaydedilir. Bu bilgilerin Yönetmeliğin anılan maddesi uyarınca teyidi zorunlu değildir.”

Belirtilen düzenleme uyarınca, Tedbirler Yönetmeliği’nin 7 nci maddesinin birinci fıkrasındaki bilgilerin alınması gerekmekte olup, Söz konusu bilgiler arasında tüzel kişiliği temsile yetkili kişinin kimlik bilgileri de yer almaktadır. Bununla birlikte kimlik bilgilerinin teyit zorunluluğu bulunmamaktadır.

Müşterinin tanınması ilkesi kapsamında uygulanacak basitleştirilmiş tedbirlerin öngörüldüğü 5 sıra nolu Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği’nin, “Müşterinin Kamu İdaresi veya Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşu Olduğu İşlemler” başlıklı 2.2.3 bölümü uyarınca,

“5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa1 göre genel yönetim kapsamında olan kamu idareleri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının müşteri olması durumunda yükümlüler; bu kurum ve kuruluşlar adına işlem yapan gerçek kişilerin kimlik bilgilerini alarak kaydeder ve yetki durumlarını da mevzuata uygun olarak düzenlenmiş yetki belgesi üzerinden teyit ederler. Bu kişilerin adres ve diğer iletişim bilgilerinin Yönetmeliğin 6 ncı maddesi uyarınca teyidi zorunlu değildir.”

Belirtilen düzenleme uyarınca, söz konusu kurum ve kuruluşlar adına işlem yapan gerçek kişilerin kimlik bilgilerinin alınarak kaydedilmesi yeterli olup, adres ve diğer iletişim bilgileri gibi diğer kimlik bilgilerinin de teyidi zorunlu değildir.

57- “Müşterinin Hisseleri Borsaya Kote Edilmiş Şirket Olduğu İşlemler”de tüzel kişiliği temsile yetkili kişinin kimlik tespiti yapılacak mıdır?

Müşterinin tanınması ilkesi kapsamında uygulanacak basitleştirilmiş tedbirlerin öngörüldüğü 5 sıra nolu Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği’nin “Müşterinin Hisseleri Borsaya Kote Edilmiş Şirket Olduğu İşlemler” başlıklı 2.2.8 bölümü uyarınca,

“Müşterinin, hisseleri İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’na kote edilmiş şirket olduğu işlemlerde, şirkete ilişkin olarak Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrasındaki bilgiler alınarak kaydedilir. Bu bilgilerin, Yönetmeliğin anılan maddesi uyarınca teyidi zorunlu değildir.

Ancak tüzel kişiyi temsile yetkili kimselerin kimliği ve yetki durumu, Yönetmeliğin 7 nci ve 14 üncü maddesinde belirtilen esaslara uygun olarak tespit edilir.”

Belirtilen düzenleme uyarınca, tüzel kişiliğe ilişkin bilgilerin alınması yeterli olmakla birlikte, tüzel kişiliği temsile yetkili kişinin kimlik bilgileri ve yetki durumunun Tedbirler Yönetmeliği’nin 7 nci ve 14 üncü maddesinde belirtilen esaslara uygun olarak tespit ve teyit edilmesi gerekmektedir.

58- Üçüncü tarafa güven ilkesi nasıl işletilecektir?

Üçüncü tarafa güven ilkesi, bir finansal kuruluşun müşterisinin başka bir finansal kuruluşta işlem yapmak istemesi durumunda; iş ilişkisi tesis edecek veya işlemi gerçekleştirecek finansal kuruluşa, müşterinin, müşteri adına hareket eden kişinin ve gerçek faydalanıcının kimliğinin tespiti ve iş ilişkisinin veya işlemin amacı hakkında bilgi elde etme konularında diğer finansal kuruluşun aldığı tedbirlere güvenerek iş ilişkisi tesis etme veya işlemi gerçekleştirme imkanı tanıyan bir müessesedir. Buradaki nihai sorumluluk üçüncü tarafa güvenerek işlem tesis eden finansal kuruluştadır.

Üçüncü tarafa güven ilkesinin şartlarından biri; kimlik tespitine ilişkin belgelerin onaylı örneklerinin talep edildiğinde üçüncü taraftan derhal temin edileceğinden emin olunmasıdır. Üçüncü tarafın ilgili müşterinin kimlik tespitine ilişkin belgelere “aslı görülmüştür” şeklinde onay vermesi yeterlidir.

Bir finansal kuruluşun, sigorta şirketi acentesi ve finansman şirketi gibi başka bir finansal kuruluş konumunda bulunan kuruluşlarla yapacağı işlemlerde, Tedbirler Yönetmeliği’nin 21 inci maddesi çerçevesinde üçüncü tarafa güven ilkesi uygulanabilir.

59- Bankalar, kurye veya dış destek birimleri aracılığıyla kimlik tespit yükümlülüğü yerine getirebilirler mi?

Bankalar, kurye ve dış destek birimleri aracılığıyla kimlik tespit yükümlülüklerini yerine getirebilirler. Kurye ve dış destek birimleri banka adına hareket ettiğinden üçüncü taraf olarak nitelendirilemez. Bu kimseler, bankanın yükümlülüğünde olan kimlik tespitinin gereği gibi yerine getirilmesinde ilgili bankaya yardımcı olan elemanlar olarak değerlendirilmelidir. Dolayısıyla bu kimselerin bu kapsamda yaptıkları işlemlerden ilgili banka sorumludur.

60- Yurtdışı muhabirlik ilişkilerinde muhatap finansal kuruluşla sözleşme nasıl yapılacaktır ?

Finansal kuruluşların, kendilerinin ve muhatap finansal kuruluşun muhabirlik ilişkisi kapsamındaki sorumluluklarını müşterinin tanınmasına ilişkin esasları da kapsayacak şekilde belgeye bağlamaları gerekmektedir. Bu kapsamda finansal kuruluşlar, yurtdışı muhabirlik ilişkilerinde karşılıklı olarak uyguladıkları AML/CFT politikalarını içeren imzalı anket formları kullanabilirler.

61- Bankalarda, yeni muhabir ilişkiler kurulmadan önce izin alınacak üst düzey yöneticiler kimlerdir?

Finansal kuruluşların muhabirlik ilişkilerinde, yeni muhabir ilişkiler kurmadan önce üst düzey yöneticinin onayını almaları gerekmektedir. Bankaların yeni muhabir ilişkiler kurmadan önce onayını alacakları üst düzey yönetici ile, “Bankaların Kurumsal Yönetim İlkelerine İlişkin Yönetmelik”te geçen üst düzey yönetim kastedilmektedir. Buna göre üst düzey yönetim; banka genel müdür ve genel müdür yardımcıları, iç sistemler kapsamındaki birimlerin yöneticileri ile başka unvanlarla istihdam edilseler dahi, danışmanlık birimleri dışındaki birimlerin yetki ve görevleri itibariyle genel müdür yardımcısına denk veya daha üst konumlarda görev yapan yöneticileri ifade etmektedir.

Tedbirler Yönetmeliği’nin “Müşterinin Tanınmasına İlişkin Esaslar” başlıklı üçüncü bölümünde, sürekli iş ilişkisi tesisi dâhil olmak üzere yapılacak işlemlerde alınması gereken tedbirler belirtilmiştir.

Söz konusu tedbirlerin, kimlik tespitine tabi gerçek kişilerin yurt dışında veya yurt içinde yerleşik olmasına göre ayırım yapılmaksızın belirtildiği şekilde uygulanması gerekmektedir. Bu kapsamda, sürekli iş ilişkisi tesis edilen gerçek kişiler bakımından kimlik tespitinin Yönetmeliğin 5, 6, 14, 15, 16 ve 17 nci maddelerine uyularak yapılması gerekmektedir.

Diğer taraftan, Yönetmeliğin 21 inci ve 23 üncü maddelerindeki düzenlemelere uygun hareket etmek koşuluyla, söz konusu tedbirlerin alınmasında üçüncü tarafa güven ilkesi ile muhabirlik ilişkisinden de faydalanılabilecektir.

Yabancı ülkede faaliyette bulunan finansal kuruluşların müşteri olması durumunda ise, bunların aklama ve terörün finansmanının önlenmesi konusunda yeterli düzenlemelere ve denetime sahip bir ülkede yerleşik olması kaydıyla, anılan Tebliğ hükmünden yararlanılabilecektir. (Belirtilen husus 02.01.2010 tarihli ve 27450 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tedbirler Yönetmeliği değişikliğinden önceki düzenlemeye ilişkindir. Yönetmeliğin 21/2-a bendinde yapılan değişiklikle, üçüncü tarafın yurt dışında yerleşik olması durumunda aklama ve terörün finansmanıyla mücadele alanındaki uluslararası standartlara uygun düzenleme ve denetlemelere tabi olduğundan emin olunması gerekmektedir.)

Diğer taraftan, yabancı ülkede yerleşik bir bankanın müşterisine bankaca teminat mektubu verilmesi işleminde ise Yönetmeliğin 21 inci maddesindeki şartların yerine getirilmesi kaydıyla üçüncü tarafa güven ilkesinden faydalanılabilecektir.

Tedbirler Yönetmeliği’nin Üçüncü Bölümünde müşterinin tanınmasına ilişkin esaslar kapsamında alınması gereken tedbirler belirtilmiş olup, 5 sıra nolu Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliğinin (2.2.9) bölümünde de ön ödemeli kartlara ilişkin işlemler bakımından basitleştirilmiş tedbirler düzenlenmiştir.

Buna göre yükümlülerin; tek kullanımlık olup tekrar yükleme yapılması mümkün olmayanlarda yüklü para tutarı 300 TL’yi, yeniden yükleme yapılabilen ve toplam yükleme limiti bir takvim yılı içinde 5.000 TL’yi (5 sıra Nolu Mali Suçları Araştırma Genel Tebliği’nde yapılan değişiklik uyarınca: Aynı takvim yılı içinde 2.000 TL üzerinde nakit çekilmesine veya başka bir hesaba transfer edilmesine imkan verilenler hariç) aşmayan ön ödemeli kartların satışında Yönetmeliğin 6 ncı maddesi kapsamında kimlik tespiti yapma zorunluluğu bulunmamaktadır. Belirtilen limitleri aşan ön ödemeli kartlar bakımından basitleştirilmiş tedbirlerin uygulanması mümkün olmayıp, Yönetmeliğin 5 inci ve müteakip maddelerinde belirtilen esas ve usullere uygun olarak kimlik tespiti yapılması gerekmektedir.

Ön ödemeli kartların bazı özelliklerine sahip “primkart” uygulamasında ise, kimlik tespiti yükümlülüklerinin yerine getirilmesi bakımından, finansal kuruluşlar arasında yer almayan kuruluşların aldığı tedbirlere güvenilip güvenilmeyeceği hususunda ise;

Ön ödemeli kartların özellikleri ve bunların hangi durumlarda basitleştirilmiş tedbirlerden yararlanabileceği 5 sıra nolu Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliğinin (2.2.9) bölümünde belirtilmiştir. Üçüncü tarafa güven ilkesi ise ancak Yönetmeliğin 21 inci maddesi gereğince finansal kuruluş olan yükümlüler arasında söz konusu olabilecektir.

65- Sermaye piyasası aracı kurumlarının acenteliğini yapan bankalarda bu işlemlerden dolayı kimlik tespit yükümlülüğü kime aittir?

Tedbirler Yönetmeliği’nin 4 üncü maddesinde yükümlüler sayılmış olup, aynı maddede bunların şube, acente, temsilci, ticari vekil ve benzeri bağlı birimlerinin de yükümlü olduğu belirtilmiştir.

Bu kapsamda, bankaların sermaye piyasası mevzuatı uyarınca aracı kurumların acentesi olmaları durumunda işlem hangi yükümlü nezdinde yapılıyor ise kimlik tespiti o yükümlü tarafından gerçekleştirilecektir. Dolayısıyla, aracı kurum acentesi olan banka nezdinde işlem yapılması durumunda kimlik tespiti, acente olarak yükümlü olan banka tarafından yerine getirilecektir.

Öte yandan, 1/4/2008 tarihi öncesinde iş ilişkisi tesis edilen müşterilerin kimlik tespiti kapsamındaki bilgilerinin yönetmeliğe uygun hale getirilmesi bakımından yükümlülük; söz konusu sözleşmelerin aracı kuruma devredilmesi dolayısıyla bu sözleşmeler bakımından sermaye piyasası mevzuatı kapsamında acentenin bir yükümlülüğü kalmamış ise aracı kurum tarafından, aksi halde acente tarafından yerine getirilecektir.

66- Aracı kurumlar tarafından verilen yatırım danışmanlığı hizmetlerinde kimlik tespiti nasıl yapılacaktır?

Yükümlülerce müşterilerine verilen her türlü hizmet kimlik tespiti yükümlülüğü kapsamında olduğundan, yükümlü nezdinde kurumsal müşterilere verilen danışmanlık hizmetleri için de kimlik tespit yükümlülüğü bulunduğu tabiidir.

Buna göre, aracı kurumlar tarafından verilen yatırım danışmanlığı hizmetine münhasır olmak üzere; verilen danışmanlık hizmeti, sözleşme düzenlenmek suretiyle devamlı bir danışmanlık şeklinde icra ediliyorsa sürekli iş ilişkisi kapsamında olacağından tutar gözetmeksizin, sürekli iş ilişkisi mahiyeti taşımıyor ise bu defa tek bir müşteriye verilen hizmetin bedeli yirmibin YTL veya üzerinde olduğunda kimlik tespiti yapılması gerekmektedir.

Sermaye piyasası aracı kurumlarının aklama suçu ve terörün finansmanı bakımından tabi oldukları yükümlülükleri uyarınca; gerek Tedbirler Yönetmeliği’nin “Özel dikkat gerektiren işlemler” başlıklı 18 ve “Müşteri durumunun ve işlemlerin izlenmesi” başlıklı 19 uncu maddeleri kapsamındaki tedbirlere, gerekse Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine İlişkin Yükümlülüklere Uyum Programı Hakkında Yönetmeliğin (Uyum Yönetmeliği) “Risk Yönetimi” ve “İzleme ve Kontrol” faaliyetleri kapsamındaki düzenlemelere uymaları zorunludur ve söz konusu hükümlerin gerçekleştirdikleri işlemler ve müşterileri bakımından aracı kurumlarca uygulanması gerektiği tabiidir.

68- Yurt dışında yerleşik bir yatırım fonuna aracı kurum tarafından hesap açılması durumunda, kimlik tespitine ilişkin olarak yapılması gereken işlemler nelerdir?

Kimlik tespiti de dahil olmak üzere müşterinin tanınmasına ilişkin esaslar Tedbirler Yönetmeliği’nin Üçüncü Bölümünde belirtilmiştir. Buna göre, yükümlüler Yönetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilen durumlarda Yönetmeliğin 6 ncı maddesi ile devamında yer alan düzenlemelere uygun olarak kimlik tespiti yapmak zorundadırlar. Bu kapsamda yüzde yirmi beş üzeri paya sahip ortakların kimlik tespiti zorunluluğu ticaret siciline kayıtlı tüzel kişiler bakımından söz konusu olmaktadır.

Öte yandan, Yönetmeliğin 26 ncı maddesi ile 5 sıra nolu Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliğinin (2.2.1) bölümünde, finansal kuruluşların kendi aralarında yapacakları işlemlerde Tebliğde belirtilen esaslara uyulmak koşuluyla basitleştirilmiş tedbirlerin uygulanabileceği belirtilmiştir.

Yönetmeliğin 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendine göre yatırım fonları ile sermaye piyasası aracı kurumları finansal kuruluş sayıldığından, aracı kurum tarafından hesap açılması durumunda, yatırım fonunun ve yatırım fonu temsilcisinin kimliğinin söz konusu hükümlere göre tespit edilmesi gerekmektedir.

69- Sigortacılık işlemlerinde kimlik tespiti nasıl yapılacaktır?

Hayat sigortası sözleşmelerine ilişkin işlemlerde bir yıl içinde ödenecek prim tutarı toplamı iki bin veya tek primli olup prim tutarı beşbin TL veya üzerinde olduğunda kimlik tespiti yapılması zorunludur. Hayat sigortası sözleşmelerinin türlerine göre bir ayrıma gidilmediğinden birikimli hayat sigortası sözleşmelerinde de prim tutarına göre kimlik tespiti yapılacaktır. Yıllık prim tutarına göre kimlik tespiti yapılacak durumlarda, bir yıllık süre, sigortalama işleminin yapıldığı tarihten hesaplanacaktır. (Tedbirler Yönetmeliğinin 3/i ve 5/ç bentlerinde yapılan ve 02.01.2010 tarihli ve 27450 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklik uyarınca, hayat sigortası sözleşmeleri sürekli iş ilişkisi kapsamına alınmış olup, 5 sıra Nolu Mali Suçları Araştırma Genel Tebliği’nin 2.2.7 bölümünde belirlenen limitlerin altında kalan sözleşmeler için basitleştirilmiş tedbir uygulanması öngörülmüştür.)

Hayat sigortası sözleşmeleri dışındaki diğer sigortalama işlemlerinde ise işlem tutarı veya birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplam tutarı yirmibin TL veya üzerinde olduğunda kimlik tespiti yapılması gerekmektedir.Yirmi bin TL'lik tutarın tespitinde yapılan işlem esas alınacak ve değerlendirme işlem bazında yapılacaktır. Birbiriyle bağlantılı olmayan her bir sigortalama işlemi bakımından yirmi bin TL'lik tutar ayrı ayrı gözetilecektir.

Tedbirler Yönetmeliği ve ilgili Tebliğler kapsamında düzenlenen adres ve diğer iletişim bilgilerinin teyidi, ancak sürekli iş ilişkisi tesisinde zorunluluk taşımaktadır. (02.01.2010 tarihli ve 27450 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tedbirler Yönetmeliği değişikliği uyarınca, adres teyidi 5 sıra Nolu Mali Suçları Araştırma Genel Tebliği’nin 2.2.7 bölümünde belirtilen limitlerin üzerindeki hayat sigortası sözleşmeleri için zorunlu olup, Yönetmeliğin 19 uncu maddesinde yapılan değişiklikle diğer iletişim bilgilerinin teyidinin risk temelli yaklaşım çerçevesinde gerektiğinde yapılması öngörülmüştür.)

Sigorta poliçe satışlarında (grup sözleşmeleri şeklinde olsun veya olmasın), sigorta işlemini yaptıran kişinin kimlik tespitinin yapılması esas olup, sigortalının ya da lehdarın farklı kişiler olması durumunda bu kişilerin kimlik tespiti, bu kişilerle kimlik tespitini gerektiren bir işlem (tazminat ödemesi gibi) yapılması durumunda söz konusu olacaktır.

1996 yılından önce yapılan hayat sigortası sözleşmeleri bakımından, sözleşmelerin sona ermesi aşamasında yapılacak işlemlerin tutarının yirmi bin TL veya üzerinde olması durumunda, gerçekleştirilen işlemle ilgili olarak usulüne uygun olarak kimlik tespiti yapılması gerekmektedir.

Yönetmeliğin 6, 7 ve 14 üncü maddeleri gereğince kimlik tespiti (kimlik tespiti teyidi de içermektedir) yapılması ve müşteriden imza örneğinin alınması bir zorunluluk olduğundan, uygulamada buna uygun şekilde işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Tedbirler Yönetmeliği’nin 5 inci maddesinin birinci fıkrası gereğince yapılacak kimlik tespitlerine ilişkin limitlerin belirlenmesinde her bir işlem bazında değerlendirme yapılacak; birbiriyle bağlantılı olmayan her bir sigortalama işlemi bakımından anılan fıkranın (b) ve (ç) bentlerinde yer alan hayat ve hayat dışı sigortalara ilişkin limitler ayrı ayrı gözetilecektir. (Konuya ilişkin açıklama 02.01.2010 tarihli ve 27450 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tedbirler Yönetmeliği değişikliğinden önceki düzenlemeye ilişkindir. Yönetmeliğin 3/i ve 5/ç bentlerinde yapılan değişiklikle, hayat sigortası sözleşmeleri sürekli iş ilişkisi kapsamına alınmış, ancak 5 sıra Nolu Mali Suçları Araştırma Genel Tebliği’nin 2.2.7 bölümünde belirlenen limitlerin altında kalan sözleşmeler için basitleştirilmiş tedbir uygulanması öngörülmüştür.)

71- Bankalarca verilen kredi işlemleriyle ilişkili sigortalamalarda kimlik tespiti bakımından üçüncü tarafa güven uygulanabilir mi?

Bankalarca verilen kredi işlemleriyle ilişkili olarak yapılan sigortalama bakımından Yönetmeliğin 21 inci maddesindeki şartlar çerçevesinde Üçüncü Tarafa Güven İlkesi uygulanabilecektir.

72- Emeklilik sözleşmelerinde kimlik tespiti nasıl yapılacaktır?

Hayat sigortası sözleşmelerine ilişkin işlemlerde bir yıl içinde ödenecek prim tutarı toplamı ikibin veya tek primli olup prim tutarı beşbin TL veya üzerinde olduğunda müşterilerin ve müşteriler adına veya hesabına hareket edenlerin kimlik tespitinin yapılması gerekmektedir. Gerek hayat sigortası gerekse bireysel emeklilik sistemi, belirli bir süre yatırılan prim veya katkı payları karşılığında, sözleşmede belirtilen süre sonunda toplu ödeme veya periyodik ödeme yapılması esasına dayandığından, emeklilik sözleşmelerinde kimlik tespiti, hayat sigortası işlemlerindeki kimlik tespiti usulüne göre yapılacaktır.

Gerek Tedbirler Yönetmeliği’nin 26 ncı maddesi gerekse 5 sıra nolu Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliğine göre; emeklilik sözleşmelerinde basitleştirilmiş tedbirlerin uygulanabileceği durumlar, çalışanlara ücretlerinden kesinti yapılmak suretiyle emeklilik hakları sağlayan emeklilik planları ve kişinin haklarını temlik etme yetkisi içermeyen emeklilik sözleşmelerini kapsadığından, bu şartları sağlamayan sözleşmeler bakımından Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendine göre kimlik tespitinin yapılması gerekmektedir.

Çalışanlar ve işverenlerin birlikte katkı payı ödedikleri emeklilik sözleşmeleri de kişinin haklarını temlik etme yetkisi içermiyorsa Yönetmeliğin 26 ncı maddesi kapsamında değerlendirilecek ve 5 sıra nolu Genel Tebliğ’deki basitleştirilmiş tedbirlere tabi olacaktır.

(Konuya ilişkin açıklama 02.01.2010 tarihli ve 27450 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tedbirler Yönetmeliği değişikliğinden önceki düzenlemeye ilişkindir. Yönetmeliğin 3/i bendinde yapılan değişiklikle, hayat sigortası ve emeklilik sözleşmeleri sürekli iş ilişkisi kapsamına alınmış, 5 sıra Nolu Mali Suçları Araştırma Genel Tebliği’nin 2.2.7 bölümü uyarınca basitleştirilmiş tedbirlerin uygulanmasına imkan sağlanmıştır.)

73- Sigorta acentelerinde kimlik tespiti yükümlülüğü ne şekilde yerine getirilecektir?

Tedbirler Yönetmeliği’nin 4 üncü maddesinde sigorta ve reasürans şirketleri yükümlüler arasında sayılmış, yine aynı maddede bunların şube, acente, temsilci ve ticari vekilleri ile benzeri bağlı birimlerinin de yükümlü olduğu belirtilmiştir. Bu nedenle sigortacılık işlemlerinde kimlik tespiti, işlem hangi yükümlü nezdinde yapılıyorsa o yükümlü tarafından yerine getirilecektir. Dolayısıyla, sigorta acenteleri tarafından yapılan sigortacılık işlemlerinde, kimlik tespiti yükümlülüğü acente tarafından yerine getirilecektir. Sigorta şirketi acentesi olan banka nezdinde işlem yapılması durumunda kimlik tespiti, acente olarak yükümlü olan banka tarafından yapılacaktır.

74- Sigortalının kimlik tespitine ilişkin belgelerinin muhafaza edilmesinde acentenin ile sigorta şirketinin yükümlülükleri nedir?

Sigorta acenteleri tarafından yapılan sigortacılık işlemlerinde, kimlik tespiti yükümlülüğü acente tarafından yerine getirileceğinden, kimlik tespitine yönelik teyit belgelerinin de acente tarafından alınması ve saklanması gerekeceği tabiidir.

Ancak muhafaza yükümlülüğünün, mevzuatta öngörülen usul ve esaslar çerçevesinde yerine getirilmesindeki nihai sorumluluk sigorta şirketine ait olacaktır.

75- Sigorta acentelerin şüpheli işlem bildirim yükümlülüğü ne şekilde yerine getirilecektir?<

Şüpheli işlem bildirim yükümlülüğü konusu 6 sıra nolu Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği ile düzenlenmiştir. Buna göre uyum görevlisi atanan yükümlülerin şube, acente, temsilci ve ticari vekilleri ile benzeri bağlı birimlerinin şüpheli işlem bildirim yükümlülüğü, uyum görevlisi vasıtasıyla yerine getirilecektir. Sigorta şirketleri de Uyum Yönetmeliği’nin 4 üncü ve 5 inci maddeleri gereğince uyum görevlisi atamak zorunda olan yükümlüler arasında sayılmıştır. Buna göre şüpheli işlem bildirimleri, sigorta şirketinin belirleyeceği prosedürde uyum görevlisine, uyum görevlisi tarafından da Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığına bildirilecektir.

76- Sigortacılık faaliyetinde yüz yüze yapılmayan işlemler ve prim ödemelerinin banka aracılığıyla yapılması durumunda yükümlülükler ne şekilde yerine getirilecektir?

Sigorta teminatı verilirken veya hasar ödemesi yapılırken yüz yüze temas sağlanmayan durumlarda farklı uygulama yapılmasına imkân verecek bir düzenleme bulunmadığından genel hükümlere göre hareket edilmesi gerekmektir. İşlem tamamlandığı anda kimlik tespiti yapılması imkanı yoksa, işlemin bir finansal kuruluş aracılığı ile yapılması halinde, Tedbirler Yönetmeliği’nin 21 inci maddesinde yer alan koşullara uyulmak kaydıyla finansal kuruluşlar arasında üçüncü tarafa güven ilkesinden yararlanılabilecektir.

Prim ödemelerinin kredi kartıyla gerçekleştirilmesi veya prim ödemeleri için bankaya düzenli talimat verilmesi durumlarında bu işlemler bakımından işlem talep eden kişiler bankanın müşterisi konumunda olduğundan Tedbirler Yönetmeliği kapsamındaki yükümlülüklerin işlem talep edilen banka tarafından yerine getirilmiş olması gerekir.

77- Anlaşmalı servislere ve sağlık kurumlarına yapılan hasar ödemelerinde kimlik tespiti nasıl yapılacaktır

Tedbirler Yönetmeliği’nin 5 inci maddesinin birinci fıkrasına göre yükümlüler işlem tutarı ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplam tutarı yirmibin TL veya üzerinde olduğunda kimliğe ilişkin bilgileri almak ve bu bilgilerin doğruluğunu teyit etmek suretiyle müşterilerinin ve müşterileri adına veya hesabına hareket edenlerin kimliğini tespit etmek zorundadır. Bu kapsamda müşteri, sigortalı veya lehdar olduğundan bunların kimliği tespit edilir.

78- Finansal kiralama işlemlerinde, satıcı firma ile kefiller için kimlik tespiti yapılacak mıdır?

Tedbirler Yönetmeliği’nin 3/i maddesinde sürekli iş ilişkisi, “Yükümlü ile müşteri arasında hesap açılması, kredi veya kredi kartı verilmesi, kiralık kasa, finansman, faktoring, finansal kiralama gibi hizmetler nedeniyle kurulan, niteliği itibarıyla devamlılık unsuru taşıyan iş ilişkisi” şeklinde tanımlanmıştır.

Yükümlü tarafından verilen finansal kiralama hizmetinde müşteri, bu hizmetten yararlanan kiracı konumundaki firma olduğundan, müşteriye verilen hizmetin konusunu teşkil eden emtianın tedarik edildiği satıcı firma için kimlik tespiti yapılmasına gerek bulunmamaktadır.

Finansal kiralama sözleşmesinin teminatı olarak kefalet alındığında, kefil olan gerçek veya tüzel kişilerin de kimlik tespiti ve adres teyidi yapılması zorunluluğu bulunmamaktadır.

79- Noterler nezdinde yapılan finansal kiralama sözleşmelerinde üçüncü tarafa güven ilkesi uygulanabilir mi?

Tedbirler Yönetmeliği’nin 21 nci maddesine göre finansal kuruluşlar; müşterinin, müşteri adına hareket eden kişinin ve gerçek faydalanıcının kimliğinin tespiti ve iş ilişkisinin veya işlemin amacı hakkında bilgi elde etme konularında, müşteriyle ilgili olarak başka bir finansal kuruluşun aldığı tedbirlere güvenerek iş ilişkisi tesis edebilir veya işlem yapabilirler. Üçüncü tarafa güven ilkesi, Tedbirler Yönetmeliği’nde belirtilen koşulların sağlanması durumunda ve ancak finansal kuruluşlar arasında söz konusu olabilecek bir uygulamadır.

Noterler, Tedbirler Yönetmeliği’nin 3/f maddesinde tanımlanan finansal kuruluşlar arasında sayılmadığından, noterler nezdinde düzenlenen finansal kiralama sözleşmeleri ile ilgili olarak Tedbirler Yönetmeliği’nin 21 inci maddesinin uygulanması mümkün bulunmamaktadır.

Tedbirler Yönetmeliği’nin 3 üncü maddesinde sürekli iş ilişkisi tanımlanmış olup finansal kiralama hizmetine ilişkin iş ilişkisi de bu kapsamda değerlendirilmiştir.

Söz konusu Yönetmeliğin Geçici 2 nci maddesinde, Yönetmeliğin yürürlük tarihi olan 1/4/2008 tarihi itibarıyla sürekli iş ilişkisi içinde bulunulan müşterilerin kimlik tespiti kapsamındaki bilgilerinin yükümlülerce Yönetmeliğe uygun hale getirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Bu nedenle, 1/4/2008 tarihinden önce kurulmuş finansal kiralama hizmeti ilişkisi dolayısıyla kiracının kimlik tespiti kapsamındaki bilgilerinin söz konusu Yönetmeliğe uygun hale getirilmesi gerekmektedir.

81- Uyum Programı kapsamında yükümlülerce gerçekleştirilecek olan eğitim faaliyetleri intranet üzerinden yabancı dilde yapılabilir mi?

Uyum Yönetmeliği’nin 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Kurum politika ve prosedürleri oluşturulurken, Kanun ve Kanun uyarınca çıkarılan yönetmelik ve tebliğlere aykırı olmamak şartıyla diğer ulusal ve uluslararası kuruluşlarca getirilen tavsiye, ilke, standart ve rehberlerden de faydalanılabilir" hükmü uyarınca, kurum politikasının bileşenlerinden biri olan eğitim politikaları oluşturulurken yerel mevzuatımıza aykırı olmamak şartı ile yabancı kaynaklardan yararlanılabilinecektir.

Yine Uyum Yönetmeliği’nin 22 nci maddesinin dördüncü fıkrasında Yükümlüler, eğitim faaliyetlerinin kurum geneline yayılmasını temin edecek şekilde; seminer ve paneller düzenlenmesi, çalışma grupları oluşturulması, eğitim faaliyetlerinde görsel ve işitsel materyallerin kullanılması, internet, intranet veya extranet vb. üzerinden çalışan bilgisayar destekli eğitim programları gibi eğitim yöntemlerinden yararlanırlar. denilmektedir.

Uyum Yönetmeliği’nin “Eğitim konuları” başlıklı 23 üncü maddesinde ise;

(1) Yükümlüler tarafından personele verilecek eğitimler asgari düzeyde;

a)Suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanı kavramları,

b)Suç gelirlerinin aklanmasının aşamaları, yöntemleri ve bu konuda örnek olay çalışmaları,

c)Suç gelirlerinin aklanmasının ve terörün finansmanının önlenmesi ile ilgili mevzuat,

ç)Risk alanları,

d)Kurum politikası ve prosedürleri,

e)Kanun ve ilgili mevzuat çerçevesinde;

1)Müşterinin tanınmasına ilişkin esaslar,

2)Şüpheli işlem bildirimine ilişkin esaslar,

3)Muhafaza ve ibraz yükümlülüğü,

4)Bilgi ve belge verme yükümlülüğü,

5)Yükümlülüklere uyulmaması halinde uygulanacak müeyyideler,

f) "Aklama ve terörün finansmanı ile mücadele alanında uluslararası düzenlemeler, konularını içerir." denilmektedir.

Buna göre, uyum programı oluşturacak yükümlüler tarafından Uyum Yönetmeliği’nin 22 nci maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen yöntemler çerçevesinde ve asıl olarak 5549 sayılı Kanun ve ikincil mevzuatını kapsayan eğitim faaliyetlerinin verilmesi zorunlu olup, intranete konulacak yabancı dilde eğitim belgelerinden de yararlanılması yükümlünün tasarrufunda bulunmaktadır.

82- Uyum Programı kapsamında yükümlülerce gerçekleştirilecek olan eğitim faaliyetleri hangi dönemler itibariyle düzenlenecek ve sonuçları ne zaman bildirilecektir?

Uyum Yönetmeliği’nin 22 nci maddesinin ikinci fıkrasında “…Yükümlüler eğitim faaliyetlerini, 23 üncü maddede belirtilen konuları içerecek şekilde ve belirli bir eğitim programı dahilinde yürütürler…”, üçüncü fıkrasında “Eğitim faaliyetleri, ölçme ve değerlendirme sonuçlarına göre ilgili birimlerin de katılımıyla gözden geçirilir ve ihtiyaca göre düzenli aralıklarla tekrarlanır.” denilmektedir.

Yönetmeliğin 24 üncü maddesinde ise yükümlülerin her yılın Mart ayı sonunda eğitim faaliyetlerine ilişkin istatistikleri Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı’na göndermeleri gerektiği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca Yönetmeliğin 27 inci maddesinin ikinci fıkrasında eğitim faaliyetlerin incelenmesi ve denetlenmesini de kapsayan iç denetimlerin yıllık olarak yapılması öngörülmüştür.

İlgili madde hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, eğitimlerle ilgili asgari dönemin bir takvim yılı olarak planlanması gerektiği tabiidir.

Ayrıca Yönetmeliğin 22 nci maddesinin ilk fıkrasın da “Yükümlüler, suç gelirlerinin aklanmasının ve terörün finansmanının önlenmesi amacıyla işletme büyüklüklerine, iş hacimlerine ve değişen koşullara uyumlu olacak şekilde eğitim faaliyetleri yürütmek zorundadır.” denilmektedir.

Buna göre her yıl başında o yıl yapılacak eğitim faaliyetlerinin yükümlüler tarafından bir program dahilinde belirlenmesi, eğitim periyodu belirlenirken işletme büyüklükleri ve iş hacimlerinin yanı sıra toplam personel, şube, acente ve benzeri bağlı birimlerinin sayısı gibi hususların göz önünde bulundurulması ve takip eden yılın Mart ayı sonunda bir önceki yıl eğitim sonuçlarının Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı’na gönderilmesi gerekmektedir.

2009 yılındaki eğitim faaliyetlerine ilişkin bilgileri içeren istatistiklerin 2010 yılı Mart ayı sonuna kadar gönderilmesi gerekmektedir.

83- Uyum Programı kapsamında, risk izleme ve değerlendirme sonuçlarının yönetim kuruluna raporlanmasında süre nedir?

Uyum Yönetmeliği’nin 12 inci maddesinin 1/a ila d bentlerinde risk yönetimine ilişkin faaliyetler sayılmış, 1/e bendinde risk izleme ve değerlendirme sonuçlarının düzenli aralıklarla yönetim kuruluna raporlanması öngörülmüştür.

Yönetmeliğin 26 ncı maddesinin ikinci fıkrasında ise, risk yönetimi faaliyetlerin incelenmesi ve denetlenmesini de kapsayan iç denetimlerin yıllık olarak yapılması öngörülmüştür. Ayrıca 27 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca, iç denetim neticesinde ortaya çıkarılan eksiklik, hata ve suistimaller ile bunların yeniden ortaya çıkmasının önlenmesine yönelik görüş ve öneriler de yönetim kuruluna raporlanmaktadır. Buna göre risk yönetimi faaliyetlerin incelenmesi ve denetlenmesini de kapsayan iç denetim faaliyetleri yıllık olarak yürütülecek, bunların sonuçlarının yönetim kuruluna raporlanması da yıllık bazda olacaktır.

Bu kapsamda risk yönetimi faaliyetleri arasında sayılan risk izleme ve değerlendirme sonuçlarının yönetim kuruluna raporlanmasına ilişkin periyotların, asgari bir yıl olmak kaydıyla, işlem hacimleri ve işlemlerinin niteliği göz önünde bulundurularak yükümlülerce belirlenmesi gerekmektedir.

84- Uyum Programı kapsamında oluşturulacak kurum politikaları çalışanlara elektronik ortamdan ulaştırılabilir mi?

Uyum Yönetmeliği’nin 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasında "Yükümlülerin kurum politikalarını, ilgili personele, imzalarını alarak tebliğ etmeleri zorunludur." hükmü yer almaktadır.

Bu kapsamda kurum politikalarının çalışanlara elektronik ortamdan ulaştırılması uygun olmakla birlikte; söz konusu yöntem kullanıldığı durumda belgenin elektronik ortamda tebliğ alındığına yönelik olarak çalışanların elektronik imzalarının alınması gerekmektedir. Elektronik imza uygulaması bulunmuyor ise kurum politikalarının elektronik ortamda tebliğ alındığına yönelik olarak çalışanların ıslak imzalarının alınması gerekecektir

85- Uyum programı kapsamındaki risk tanımlama, derecelendirme, sınıflandırma faaliyetleri ne şekilde yürütülecektir?

Uyum Yönetmeliği’nin 12 nci maddesi risk yönetimine ilişkin olarak asgari düzeydeki faaliyetleri belirlemekte olup, yükümlü bazında ayrıntılara yer vermemektedir. Risk tanımlama, derecelendirme ve sınıflandırma konusu, yükümlü grubu içersinde yer alan yükümlülerin kendi faaliyetleri kapsamındaki özelliklere bağlıdır. Dolayısıyla uyum programı oluşturmak zorunda olan bir yükümlününbu kapsamdaki risk tanımlaması, derecelendirmesi ve sınıflandırması, söz konusu yükümlünün;

- nezdinde gerçekleştirilen işlem türleri,

- müşteri profili,

- müşteri adına veya hesabına hareket edenlerin profili,

- şimdiye kadar iş, işlem, müşteri ile müşteri adına veya hesabına hareket edenler

bakımından karşılaştığı mutad veya gayrımutad durumların trendi ve analizi gibi unsurlar dikkate alınarak oluşturulacak, hem tecrübeyi hem de kurumsal konsepte dayanan bir perspektifi öngörmektedir. Dolayısıyla Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı’nın her yükümlünün kendine ait risk tanımlama, derecelendirme ve sınıflandırma konusunda herhangi bir şablon belirlemesi mümkün değildir.

Ancak genel bir fikir vermesi bakımından oluşturulan ve MASAK web sitesinde "Kurum Politikaları" başlığı altında yayımlanan dokümanlar bu konuda ilgili yükümlülere yol gösterici bilgiler içermektedir.

86- Uyum Programı oluşturacak yükümlüler bakımından müşterinin kimlik bilgilerinin alınması yeterli midir?

Uyum Yönetmeliği’nin 4 üncü maddesinin birinci fıkrası gereğince uyum programı oluşturacak tüm yükümlülerin Uyum Yönetmeliği’nin 15 inci maddesi gereğince, asgari düzeyde söz konusu maddede belirtilen izleme ve kontrol faaliyetlerini yerine getirmeleri gerekmektedir.

Bu itibarla, uyum programı oluşturacak yükümlülerin izleme ve kontrol faaliyetlerini yürütmesi gerekmekte olup bu çerçevede müşterinin sadece kimlik bilgilerinin alınıp sisteme girilmesi, müşterinin tanınmasına ilişkin prosedürler bakımından yeterli bulunmamaktadır

87- Uyum Görevlisine vekalet edilmesinde süre nedir?

Uyum Yönetmeliği’nin “Uyum görevlisinin görevinden ayrılması” başlıklı 20 nci maddesinin birinci fıkrasında, “Uyum görevlisinin izin, hastalık ve benzeri nedenlerle geçici olarak görevden ayrılması halinde kendisine vekalet edecek kişinin, 17 nci maddenin birinci fıkrasında sayılan şartları ((d) bendi hariç) haiz olması aranır. Vekalet edecek kişinin kimlik ve iletişim bilgileri derhal Başkanlığa gönderilir.” denilmektedir.

Uyum Yönetmeliği’nin 20 nci maddesinin üçüncü fıkrasında ise, uyum görevlisine bir takvim yılı içinde altmış günden fazla süre ile vekalet edilemeyeceği açık biçimde ifade edilmiştir.

Bu bakımdan, uyum görevlisinin izin (doğum izni dahil), hastalık ve benzeri nedenlerle geçici olarak görevinden ayrılması halinde, kendisine bir takvim yılı içinde en fazla altmış gün vekalet edilebilecektir.

88- Türk vatandaşlığından çıkma belgesi (mavi kart), kimlik tespiti uygulamasında nasıl değerlendirilecektir?

Tedbirler Yönetmeliği’nin 6 ncı maddesine göre, Türk uyruklu gerçek kişilerin kimlik bilgilerinin doğruluğunun T.C. nüfus cüzdanı, T.C. sürücü belgesi veya pasaport; Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin kimlik bilgilerinin doğruluğunun ise pasaport, ikamet belgesi veya Maliye Bakanlığınca uygun görülen kimlik belgesi üzerinden teyit edilmesi gerekmektedir.

Öte yandan, İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nün 27/10/2004 tarih ve 2004/143 (APK) 2004/15 (NVİ) sayılı Genelgesinde, “5203 sayılı Kanunla Tanınan Hakların Kullanılmasına İlişkin Belge” den yararlanılabilmesi için “Türk vatandaşlığından çıkma belgesinin teslim alınması ve nüfus kütüklerindeki kaydın kapalı hale getirilmiş olması” şartı arandığı ve ayrıca söz konusu belgenin “kimlik belgesi yerine geçmediği ve başka amaçlarla kullanılamayacağı” belirtilmiştir.

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 27 nci maddesinde ise; “Çıkma belgesinin ilgiliye imza karşılığı teslimi ile Türk vatandaşlığı kaybedilir. Türk vatandaşlığını kaybeden kişilerin nüfus aile kütüklerindeki kayıtları kapatılır ve kayıp tarihinden itibaren yabancı muamelesine tabi tutulurlar.” hükmü yer almaktadır.

Buna göre kimlik teyidinin; vatandaşlığı kayıp tarihine kadar Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen Türk uyruklu gerçek kişiler için aranan belgeler üzerinden, kayıp tarihinden sonra ise Türk uyruklu olmayan gerçek kişiler için aranan belgeler üzerinden yapılması gerekmektedir.

Tedbirler Yönetmeliğinin “Gerçek kişilerde kimlik tespiti” başlıklı 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasında, Türk uyruklu olmayan gerçek kişi müşterilerin kimlik bilgilerinin pasaport, ikamet belgesi veya Maliye Bakanlığınca uygun görülen kimlik belgeleri üzerinden, adres bilgisinin ise aynı maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen belgelerin yanı sıra Başkanlıkça uygun görülen diğer belge ve yöntemlerle teyit edileceği hususları düzenlenmiştir.

Belirtilen düzenlemeler dikkate alındığında, uluslararası anlaşmalar uyarınca pasaport yerine geçen resmi bir belge olarak kullanılmakta olan NATO Seyahat Emri Belgesi, kimlik tespitinde alınması gereken teyide esas bilgileri taşımak kaydıyla kimlik tespiti bakımından geçerli belge olarak kullanılabilecektir. Kimlik bilgilerin tamamının söz konusu belgede yer almaması durumunda ise müşteriden, vatandaşı bulunduğu ülkenin yetkili kurumları tarafından verilmiş kimliği tevsik edici başka bir belge talep edilerek kimlik tespitinin yapılması gereklidir.

Tedbirler Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında, gerçek kişilerin kimlik tespitinde alınacak bilgilerin neler olduğu sayılmış, aynı maddenin ikinci fıkrasında ise kimlik bilgilerinin doğruluğunun Türk uyruklu olmayan gerçek kişiler için pasaport, ikamet belgesi veya Maliye Bakanlığı’nca uygun görülen kimlik belgesi üzerinden teyit edileceği belirtilmiştir.

Buna göre, Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerde pasaport veya ikamet belgesi dışında kullanılabilecek kimlik belgelerine ilişkin açıklamalara 28, 29 ve 89 uncu sorular kapsamında yer verilmiş olup yabancıların dış ülkelerden aldıkları ve Ülkemiz yetkili makamlarınca karşılığı veya dengi olan sürücü belgeleri ile değiştirilen sürücü belgesi bu kapsamda yer almadığından, yabancı uyruklu vatandaşların kimlik bilgilerinin teyidinde bu belgenin kullanılması mümkün bulunmamaktadır.

92-“Avrupa Konseyi Üyesi Devletler Arasında Kişilerin Seyahatleri ile İlgili Avrupa Anlaşması”na taraf olmayan ülkelerin vatandaşlarının kimlik kartlarında yazan adres bilgileri adres teyidinde kullanılabilir mi?

Adres bilgilerini içeren pasaport veya “Avrupa Konseyi Üyesi Devletler Arasında Kişilerin Seyahatleri ile İlgili Avrupa Anlaşması”na taraf ülke vatandaşlarının üzerinde adres bilgisi bulunan kimlik belgeleri adres teyidinde kullanılabilmektedir.

Bu kapsamda mezkur Anlaşmaya taraf olmayan ülkelerin vatandaşlarının kimlik kartlarında yazan adres bilgilerinin de adres teyidinde kullanılması uygun bulunmaktadır.

92-Sürekli iş ilişkisine girilen tüzel kişi müşterilerin, yurt dışında yerleşik tüzel kişi ortağının kimlik tespitinde vergi kimlik numarası aranacak mıdır?

Ancak sürekli iş ilişkisi tesis edilen tüzel kişiliğe ortak olan yabancı tüzel kişinin kimlik tespitinde, bu tüzel kişinin daha önce alınmış bir vergi kimlik numarası bulunmaması halinde, ortağı olduğu tüzel kişilik ile tesis edilen iş ilişkisinden dolayı vergi kimlik numarası aranmasına gerek bulunmamaktadır.

02.01.2010 tarihli ve 27450 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tedbirler Yönetmeliği değişikliği ve 9 sıra Nolu Genel Tebliğ uyarınca, hayat sigortası sözleşmeleri sürekli iş ilişkisi kapsamına alınmış ve belli tutarların altında kalan sözleşmeler için basitleştirilmiş tedbir uygulanmasına imkan verilmiştir.

Bu bakımdan, 9 sıra Nolu Genel Tebliğde belirlenen tutarların üzerindeki hayat sigortası sözleşmeleri için adres teyidi uygulaması, belirtilen mevzuat düzenlemelerinin yürürlüğe girdiği 02.01.2010 tarihinden sonra akdedilecek sözleşmeler için geçerli olacaktır.

94-Lisanslı bireysel emeklilik sözleşmesi aracıları, acenteler gibi yükümlü müdür?

Lisanslı bireysel emeklilik sözleşmesi aracıları, sigorta acenteleri gibi yükümlü olarak değerlendirilecekler ve acentelerin tabi oldukları yükümlülüklere tabi olacaklardır

Sigorta edilmiş riskin diğer bir sigortacıya aktarılması, bir başka ifadeyle yeniden sigorta edilmesi anlamına gelen reasürans işlemlerinde, aktarmayı yapan sigorta şirketi kendi müşterisinden almış olduğu primlerin belli bir kısmını reasürans anlaşmaları vasıtasıyla reasürans şirketine devretmektedir.

Tedbirler Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin 1/g bendi uyarınca yükümlü sayılan ve müşterilerine verdikleri sigortalama hizmeti kapsamında kimlik tespiti yükümlülükleri bulunan sigorta şirketleri, reasürans işlemi söz konusu olduğunda sigortalama hizmeti alan müşteri konumunda bulunmaktadır. 5 sıra Nolu Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliğinin “2.2.1” bölümünde de finansal kuruluşların kendi aralarında gerçekleştirdikleri işlemlerde, müşteri konumunda olan finansal kuruluşa ilişkin olarak basitleştirilmiş tedbirler kapsamında yükümlü finansal kuruluş tarafından kimlik tespiti yapılacağı hususu düzenlenmiştir.

Konuya ilişkin mevzuat ve reasürans işleminin mahiyeti dikkate alındığında; sigortalama hizmeti alan sigorta şirketi müşteri konumunda olduğundan, söz konusu sigorta şirketi tarafından reasürans şirketine ait kimlik tespitinin yapılmasına gerek bulunmamaktadır.

Sürekli iş ilişkisinin tesis edilmesi aşamasında, Tedbirler Yönetmeliği’nin müşterinin kimliğinin tespitine yönelik 6 ncı ve devamı maddelerinde öngörülen tedbirler, yükümlü ile müşteri arasında yüz yüze kurulan ilişkiler temel alınarak düzenlenmiştir. Bu kapsamda gerçek kişiler için öngörülen kimlik belgelerinin asıllarının veya noter onaylı suretlerinin yükümlüye ibrazı gerekmekte olup, internet üzerinden alınarak imzalanan sözleşme ve ekleri ile noterden alınan imza beyannamesinin aracı kuruma gönderilmesi, hesap açılması için yeterli bulunmamaktadır.

Ancak Tedbirler Yönetmeliğinin 21 nci maddesine göre finansal kuruluşlar; müşterinin, müşteri adına hareket eden kişinin ve gerçek faydalanıcının kimliğinin tespiti ve iş ilişkisinin veya işlemin amacı hakkında bilgi elde etme konularında, müşteriyle ilgili olarak başka bir finansal kuruluşun aldığı tedbirlere güvenerek iş ilişkisi tesis edebilirler. Mevcut düzenlemeler çerçevesinde, bir aracı kurum nezdinde, başka bir finansal kuruluşun aldığı tedbirlere güvenerek ve Tedbirler Yönetmeliği’nde belirtilen koşulların sağlanması durumunda iş ilişkisi tesis edilmesi mümkün bulunmaktadır.

97-Üçüncü tarafa güven uygulaması kapsamında gerçekleştirilen işlemlerde, kimlik tespitine yönelik belgelerin noter onaylı Türkçe tercümeleri aranacak mıdır?

Üçüncü tarafa güven ilkesinin şartlarından biri; kimlik tespitine ilişkin belgelerin onaylı örneklerinin talep edildiğinde üçüncü taraftan derhal temin edileceğinden emin olunmasıdır. Bu kapsamda, üçüncü tarafın ilgili müşterinin kimlik tespitine ilişkin belgelere “aslı görülmüştür” şeklinde onay vermesi yeterlidir.

Ancak Tedbirler Yönetmeliği’nin “Yurt dışında yerleşik tüzel kişilerde kimlik tespiti” başlıklı 11 inci maddesi uyarınca, kimlik tespitine ilişkin belgelerin Türkiye Cumhuriyeti konsoloslukları tarafından onaylanan veya “Yabancı Resmi Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi” çerçevesinde bu Sözleşmeye taraf ülke makamı tarafından tasdik şerhi düşülen örneklerinin noter onaylı Türkçe tercümeleri aranmaktadır.

Yönetmeliğin 11 inci maddesinde belirtilen onay mercilerinin tasdik şerhi düştüğü belgelerin noter onaylı Türkçe tercümeleri aranmakta olduğundan, üçüncü tarafa güven uygulaması çerçevesinde tesis edilen işlemlerde kimlik tespitine ilişkin belgelerin üçüncü taraftan temin edilmesi durumunda, güvenilen üçüncü tarafın onayladığı belge örnekleri için de noter onaylı Türkçe tercümelerinin aranması gerekmektedir.

Uyum Yönetmeliği’nin 4 üncü maddesi uyarınca gerek bankalar (Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ile kalkınma ve yatırım bankaları hariç), gerekse sigorta şirketleri uyum programı oluşturmak zorundadırlar.

Uyum Yönetmeliğinin 7 inci maddesinin birinci fıkrasına göre, yükümlüler, uyum programı kapsamında, işletme büyüklüklerini, iş hacimlerini ve gerçekleştirdikleri işlemlerin niteliğini gözeterek, bir kurum politikası oluştururlar ve kurum politikası asgari düzeyde risk yönetimi, izleme ve kontrol, eğitim ve iç denetime ilişkin politikaları içerir.

Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise kurum politikasının amacı; “Yükümlünün, suç gelirlerinin aklanmasının ve terörün finansmanının önlenmesine ilişkin yükümlülüklere uyumunu sağlamaya ve müşterilerinin, işlemlerinin ve hizmetlerinin risk temelli bir yaklaşımla değerlendirilerek, maruz kalabileceği riskin azaltılmasına yönelik stratejilerin, kurum içi kontrol ve önlemlerin, işleyiş kurallarının ve sorumlulukların belirlenmesi ile kurum çalışanlarının bu konularda bilinçlendirilmesidir.” şeklinde belirlenmiştir.

Belirtilen düzenlemeler dikkate alındığında; sigorta şirketi tarafından hazırlanan kurum politikasının, acente sıfatıyla sigorta hizmeti veren bankanın acentelik hizmeti veren çalışanlarınca bilinmesi zaruret arz ettiğinden, acentesi bulunulan sigorta şirketinin kurum politikasının da bu kapsamdaki banka çalışanlarınca imzalanması suretiyle tebliğ edilmesi gerekmektedir.

Uyum Yönetmeliğinin “İç denetim” başlıklı 26 ncı maddesinde, iç denetimin amacının uyum programının bütününün etkinliği ve yeterliği hususunda yönetim kuruluna güvence sağlamak olduğu belirtilmiştir. Ayrıca yükümlülerin; kurum politika ve prosedürlerinin, risk yönetimi, izleme ve kontrol faaliyetleri ile eğitim faaliyetlerinin yeterli ve verimli olup olmadığı, yükümlünün risk politikasının yeterliği ve etkinliği, işlemlerin Kanun ve Kanun uyarınca çıkarılan yönetmelik ve tebliğler ile kurum politika ve prosedürlerine uygun olarak yürütülüp yürütülmediği hususlarının denetlenmesini sağlayacakları hüküm altına alınmıştır. Uyum Yönetmeliğinin “İç denetim faaliyetleri” başlıklı 27 nci maddesinde ise, izleme ve kontrol çalışmalarında tespit edilen aksaklıklar ve risk içeren müşteriler, hizmetler ve işlemlerin iç denetimin kapsamına dahil edileceği belirtilmiştir.

Diğer taraftan 5549 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yükümlülerin, Başkanlığa şüpheli işlem bildiriminde bulunulduğunu, yükümlülük denetimi ile görevlendirilen denetim elemanları ile yargılama sırasında mahkemeler dışında, işleme taraf olanlar dahil hiç kimseye açıklayamayacaklarına hükmolunmuş ve Tedbirler Yönetmeliğinin 29 uncu maddesinin ikinci fıkrasında, bu yükümlülüğün, şüpheli işlemi Başkanlığa bildiren kişi, kurum ve kuruluşlar veya bu kimselerin işlemi fiilen yapan ve yöneten mensupları veya bunların kanuni temsilcileri ve vekillerinin yanı sıra şüpheli işlem bildiriminde bulunulduğuna herhangi bir şekilde vakıf olan diğer personeli de kapsayacağı hususu düzenlenmiştir.

Uyum Yönetmeliğinin iç denetim faaliyetlerinin amacına ve kapsamına yönelik 26 ve 27 nci maddelerinde yer alan hükümler dikkate alındığında; iç denetimin, uyum programının bütününün etkinliği ve yeterliğine yönelik bir denetim mekanizması olduğu ve yürütülen iç denetim faaliyetleri esnasında, izleme ve kontrol çalışmalarında tespit edilen aksaklıklar ile risk içeren müşteriler, hizmetler ve işlemlerin denetimin kapsamına dahil edilmek suretiyle, risk yönetimi, izleme ve kontrol faaliyetlerinin etkin, yeterli ve verimli olup olmadığının denetlenmesi gerektiği hususları görülecektir.

Bu bakımdan, iç denetim faaliyetinin yürütülmesi esnasında, bu faaliyetin fonksiyonel gerekleri nedeniyle ve özellikle risk yönetimi ile izleme ve kontrol faaliyetlerinin yeterliliği, etkinliği ve verimliliğin ölçümü ve denetimi amacıyla, şüpheli işlem bildirimlerine yönelik bilgilere ihtiyaç duyulabilecektir. Bu itibarla, yürütülen iç denetim faaliyetleri esnasında, şüpheli işlem bildirimine yönelik olarak ihtiyaç duyulan bilgilerin bu denetimi yürüten kişilerle paylaşımı mümkündür. Ancak, bu bilgilerin paylaşıldığı kimseler de Tedbirler Yönetmeliğinin 29 uncu maddesi uyarınca gizlilik hükümlerine tabi olacaklardır.

1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun “Avukatlık Ortaklığı” başlıklı 44/B fıkrasında, avukatlık ortaklığının, aynı baroya kayıtlı birden çok avukatın bu Kanuna göre mesleklerini yürütmek için oluşturdukları tüzel kişilik olduğu, vergilendirme bakımından şahıs şirketlerine ilişkin hükümlerin uygulanacağı ve kurucularının kayıtlı olduğu Baro Yönetim kurulu tarafından Baro Avukatlık Ortaklığı Siciline yazılmasıyla tüzel kişilik kazanacağı hükmü yer almaktadır.

25.11.2001 tarihli ve 24594 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Ortaklığı Yönetmeliği’nin 9 uncu maddesinde, avukatlık ortaklığına Baro Avukatlık Ortaklığı Siciline kayıtlı olduğuna dair belge verileceği belirtilmiş, aynı Yönetmeliğin 19 uncu maddesinde ise ortaklığın hangi ortak veya ortaklar tarafından ne şekilde temsil ve ilzam edileceğinin ortaklık ana sözleşmesinde düzenlenebileceği gibi ortaklar kurulunca alınacak kararla da belirlenebileceği ve yönetim ve temsile yetkili kişilerin imza sirküleri ile yetkiye ilişkin belgelerinin Baro Başkanlığınca onaylanacağı hususları düzenlenmiştir.

Tedbirler Yönetmeliğinin 7 nci maddesinde ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerde kimlik tespitinin esas ve usulleri belirlenmiş bulunmaktadır. Buna göre tüzel kişiliğin unvanı, ticaret sicil numarası, faaliyet konusu ve adres bilgisinin ticaret siciline tescile dair belgeler, vergi kimlik numarasının Gelir İdaresi Başkanlığının ilgili birimi tarafından düzenlenen belgeler, tüzel kişiyi temsile yetkili kişilerin kimlik bilgilerinin doğruluğunun Tedbirler Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinde belirtilen kimlik belgeleri, temsil yetkilerinin ise tescile dair belgeler üzerinden teyit edilmesi gerekmektedir.

Avukatlık ortaklıkları, Avukatlık Kanunu uyarınca ticaret sicili yerine Baro Avukatlık Ortaklığı Siciline kaydedilmek suretiyle tüzel kişilik kazandığından ve tescile dair belgeler Baro Başkanlığınca verildiğinden; avukatlık ortaklıklarının kimlik tespitinde, Tedbirler Yönetmeliğinin 7 nci maddesinde belirtilen tescile dair belgelere, Avukatlık Kanununda tekabül eden belgelerin aranması gerektiği değerlendirilmektedir.

Buna göre avukatlık ortaklığının unvanı, sicil numarası, faaliyet konusu ve adres bilgisi Baro Avukatlık Ortaklığı Siciline tescile dair belgeler, vergi kimlik numarası Gelir İdaresi Başkanlığının ilgili birimi tarafından düzenlenen belgeler, ortaklığı temsile yetkili kişilerin kimlik bilgilerinin doğruluğu Tedbirler Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinde belirtilen kimlik belgeleri, temsil yetkileri ise tescile dair belgeler veya Baro Başkanlığınca onaylanan imza sirküleri ile yetkiye ilişkin belgeler üzerinden teyit edilebilecektir.

101-Hayat sigortası sözleşmelerine ilişkin adres teyidi ile sigortalılara veya lehdarlara yapılan tazminat ödemelerinde kimlik tespiti hangi durumda yapılacaktır?

02.01.2010 tarihli ve 27450 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tedbirler Yönetmeliği değişikliği ile 5 sıra Nolu Genel Tebliğde değişiklik öngören 9 sıra Nolu Genel Tebliğ uyarınca, hayat sigortası sözleşmeleri sürekli iş ilişkisi kapsamına alınmış ve belli tutarların altında kalan sözleşmeler için basitleştirilmiş tedbir uygulanmasına imkan verilmiştir. Tedbirler Yönetmeliği’nin “Gerçek kişilerde kimlik tespiti” başlıklı 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında ise, beyan edilen adresin doğruluğunun sürekli iş ilişkisi tesisinde teyit edilmesi öngörülmüştür.

Bu çerçevede adres teyidi uygulaması, 9 sıra Nolu Genel Tebliğde belirlenen tutarların üzerindeki hayat sigortası sözleşmeleri için, sürekli iş ilişkisinin tesisinde söz konusu olacaktır.

9 sıra Nolu Genel Tebliğde belirlenen tutarlar, hayat sigortası sözleşmelerine ilişkin iş ilişkisi tesisinde basitleştirilmiş tedbirlerin uygulanması bakımından dikkate alınması gereken tutarlar olup, hayat sigortası sözleşmelerine ilişkin tazminat ödemelerinde, işlem tutarının yirmi bin TL veya üzerinde olması durumunda kimlik tespiti yapılması gerekmektedir.

102-Tüzel kişilerin kimlik tespitinde kullanılan ticaret sicil gazetesi ve vergi levhalarına kamu otoritelerine ait web sitesi üzerinden ulaşılabilmekte ve bu sayede güncel belgeler temin edilebilmektedir. Bu kapsamda, müşterilerin getirdikleri ticaret icil gazetesi veya vergi levhasının aslından fotokopi almak yerine veya müşterilerin güncel belgeyi getirmedikleri durumlarda; kimlik tespiti kamu otoritelerine ait web sitesinde yayımlanan belgelerin bir çıktısı alınarak gerçekleştirilebilir mi?

Tedbirler Yönetmeliği’nin “Ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerde kimlik tespiti” başlıklı 7 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, tüzel kişiliğin unvanı, ticaret sicil numarası, faaliyet konusu ve adresinin teyidi ticaret siciline tescile dair belgeler; vergi kimlik numarasının teyidi ise Gelir İdaresi Başkanlığının ilgili birimi tarafından düzenlenen belgeler üzerinden yapılır. Tedbirler Yönetmeliğinin 7 nci maddesinin dördüncü fıkrasında, yetkililerce istenildiğinde sunulmak üzere, teyide esas belgelerin asıllarının veya noterce onaylanmış suretlerinin ibrazı sonrası okunabilir fotokopisi veya elektronik görüntüsünün alınması yahut kimliğe ilişkin bilgilerin kaydedilmesi gerektiği düzenlenmiştir.

Bu kapsamda, sıkça sorulan sorular belgesinin 6 ncı maddesinde; Tedbirler Yönetmeliğinin 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında, vergi kimlik numarasının teyidinin Gelir İdaresi Başkanlığının ilgili birimi tarafından düzenlenen belgeler üzerinden yapılacağının belirtildiği, buna göre Gelir İdaresi Başkanlığı’nın resmi internet sitesinde yer alan e-vergi levhasının, “Gelir İdaresi Başkanlığının ilgili birimi tarafından düzenlenen belge” kapsamında değerlendirileceğinin tabii olduğu hususuna yer verilmiştir.

Konuya ilişkin düzenleme uyarınca, kimlik tespitine ilişkin belgelerin asıllarının veya noterce onaylanmış suretlerinin ibrazı sonrasında bu belgelerin fotokopileri alınabileceği gibi, elektronik görüntülerinin alınmasına yahut kimliğe ilişkin bilgilerin kaydına da cevaz verilmiş bulunmaktadır. Bu itibarla tüzel kişilerin ticaret siciline tescile dair belgeler üzerinden yapılması öngörülen kimlik bilgilerinin teyidi, müşterilerin getirdikleri ticaret sicil gazetesinin aslından bir fotokopi almak yerine, ibraz edilen belgede yer alan bilgilerin güncel olması kaydıyla Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin resmi internet sitesinde yer alan elektronik görüntüsünün alınması suretiyle de yapılabilecektir.

Diğer taraftan Tedbirler Yönetmeliği’nin 7 nci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca, finansal kuruluşların sürekli iş ilişkisi tesisinde, ilgili ticaret sicil memurluğu kayıtlarına başvurmak veya Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin veri tabanından sorgulama yapmak suretiyle kendilerine sunulan tescil belgelerinde yer alan bilgilerin güncelliğini ve doğruluğunu teyit etme yükümlülükleri bulunmaktadır. Yapılan sorgulamada müşteri tarafından ibraz edilen belgenin güncel olmadığı anlaşıldığında, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin resmi internet sitesinde yer alan ve güncel bilgileri içeren tescil belgeleri, teyide esas bilgileri ihtiva etmek kaydıyla kimlik tespitinde kullanılabilecektir.

103-Bankalar tarafından yalnızca kredi limitli tüzel kişi müşterilere sunulan bir ürün niteliğinde olan şirket kredi kartlarında; banka nezdinde asıl kart sahibinin tüzel kişilik olduğu, kart talebinin yanı sıra kartın yenilenmesi ve iptali taleplerinin tüzel kişiliğin yetkilileri tarafından yapıldığı, kartın üzerinde firmanın adı ile birlikte kullanıcının adının da yer aldığı ancak kart kullanıcısı personel ile ayrıca sözleşme imzalanmadığı, firmanın kısa dönemli harcamalarının yapıldığı ve takip edildiği ve kartların limitleri toplandığında firmaya tahsis edilen toplam kredi limitini aşamadığı hususları dikkate alındığında, kimlik tespiti ve müşterinin tanınması yükümlülüğü ne şekilde yerine getirilmelidir?

Tedbirler Yönetmeliği’nin 4 üncü maddesinin 1/i bendinde sürekli iş ilişkisi, yükümlü ile müşteri arasında hesap açılması, kredi veya kredi kartı verilmesi, kiralık kasa, finansman, faktoring, finansal kiralama, hayat sigortası veya bireysel emeklilik gibi hizmetler nedeniyle kurulan, niteliği itibarıyla devamlılık unsuru taşıyan iş ilişkisi olarak tanımlanmıştır.

Şirket kredi kartlarında; asıl kart sahibinin tüzel kişilik olduğu, kart çıkartılması, kartın yenilenmesi ve iptali taleplerinin firma tarafından yapıldığı, kart kullanıcısı personel ile ayrıca sözleşme imzalanmadığı ve kartların firmaya tahsis edilen toplam kredi limiti çerçevesinde düzenlendiği hususları dikkate alındığında, sürekli iş ilişkisi tesis edilen müşterinin bu kurumsal hizmeti alan tüzel kişilik olduğu anlaşılmaktadır. Zira sürekli iş ilişkisinin sonlandırılmasına ilişkin inisiyatif de kredi müşterisi konumunda olan tüzel kişiliğindir. Bu bakımdan kimlik tespitinin tüzel kişi için Tedbirler Yönetmeliği’nin 7 nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde yerine getirilmesi gerekmektedir.

Diğer taraftan kısa dönemli harcamalarını yapmak ve takip etmek açısından asıl olarak tüzel kişiye verilen bu kurumsal hizmet, firma tarafından personelinin kullanımına sunulan bir ürün niteliğindedir. Söz konusu ürünün bu özelliği dikkate alındığında; kredilendirme işlemlerinin risk yönetim faaliyetleri çerçevesinde izlenmesi bakımından, müşteri konumundaki firmanın yanı sıra firmanın kredi kartlarının tahsis edileceği personelin de finansal kuruluş tarafından tanınması önem arz etmektedir.

Bu bakımdan şirket kredi kartlarında kimlik tespit yükümlülüğünün sürekli iş ilişkisi tesis edilen tüzel kişi için Tedbirler Yönetmeliğinin 7 nci maddesi uyarınca yerine getirilmesi; firma personelinin ise bankanın bireysel kredi müşterisi konumunda olmadığı, bir diğer ifadeyle kendisiyle sürekli iş ilişkisi tesis edilmediği dikkate alındığında, Tedbirler Yönetmeliğinin “Gerçek kişilerde kimlik tespiti” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilen kimlik belgelerinin bir örneğinin alınması ve İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü kimlik paylaşım sistemi veri tabanı kullanılarak kimlik bilgilerin kontrol edilmesi uygun bulunmaktadır.